କାନ୍ଦିବା ଏକ ସରଳ ଭାବପ୍ରବଣ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପରି ମନେହୁଏ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୁହ ପଛରେ ଜୀବବିଜ୍ଞାନ, ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ମସ୍ତିଷ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ଏକ କୌତୁହଳୀ ମିଶ୍ରଣ ରହିଛି।ଦୁଃଖରୁ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରୁ କିମ୍ବା ପିଆଜ କାଟିବା ସମୟରେ ହଠାତ୍ ଜଳାପୋଡ଼ା ଅନୁଭବରୁ ଆପଣଙ୍କ ଲୁହ ଝରୁଥିବ, ସମଗ୍ର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଶରୀର ଭିତରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଂଗଠିତ ପ୍ରଣାଳୀ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୁଏ। ଆସନ୍ତୁ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା ଯେ କାନ୍ଦିବା ସମୟରେ ଆଖିରୁ କାହିଁକି ଲୁହ ଝରେ ଏବଂ ଏହା ପଛରେ ଥିବା ବିଜ୍ଞାନ।
ସମସ୍ତ ଲୁହ ସମାନ ନୁହେଁ। ମଣିଷ ଶରୀର ଆଖିକୁ ଆର୍ଦ୍ର ରଖିବା ପାଇଁ ମୌଳିକ ଲୁହ, ଧୂଳି କିମ୍ବା ଧୂଆଁ ଭଳି ଉତ୍ତେଜନାକାରୀ ପଦାର୍ଥରୁ ଆଖିକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରତିଫଳିତ ଲୁହ ଏବଂ ଦୁଃଖ, ଖୁସି, କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ଆଶ୍ୱସ୍ତି ପରି ଭାବନା ସମୟରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ଭାବପ୍ରବଣ ଲୁହ ଉତ୍ପାଦନ କରେ।
ଯେତେବେଳେ ଭାବନା ତୀବ୍ର ହୁଏ, ମସ୍ତିଷ୍କର ଲିମ୍ବିକ ସିଷ୍ଟମ, ବିଶେଷକରି ହାଇପୋଥାଲାମସ୍ ସକ୍ରିୟ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଭାବପ୍ରବଣ କେନ୍ଦ୍ର ଅଶ୍ରୁ ଗ୍ରନ୍ଥିକୁ ସଙ୍କେତ ପଠାଏ, ଯାହା ଲୁହ ଉତ୍ପାଦନକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରେ।
ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ଭାବପ୍ରବଣ ଲୁହରେ ଚାପ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ଏବଂ ହରମୋନ ଥାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ଲ୍ୟୁସିନ୍ ଏନକେଫାଲିନ୍ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ନିବାରଣକାରୀ।
ଲୁହ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ମୁକ୍ତ କରି, ଶରୀର ଭାବପ୍ରବଣ ଚାପକୁ ହ୍ରାସ କରିପାରିବ। ଏହି କାରଣରୁ ଲୋକମାନେ ପ୍ରାୟତଃ କାନ୍ଦିବା ପରେ ହାଲୁକା କିମ୍ବା ଶାନ୍ତ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ଯେତେବେଳେ ପିଆଜ ବାଷ୍ପ, ଧୂଆଁ କିମ୍ବା ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ଭଳି କିଛି କ୍ଷତିକାରକ ଆଖି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗତ ସ୍ନାୟୁଗୁଡ଼ିକ ମସ୍ତିଷ୍କକୁ ଏକ ଦ୍ରୁତ ସତର୍କତା ପଠାନ୍ତି। ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସ୍ୱରୂପ, ପ୍ରତିଫଳିତ ଲୁହ ଆଖିରେ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇଯାଏ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତେଜନାକୁ ଧୋଇ ଦିଆଯାଇଥାଏ।
ଯେତେବେଳେ ତୁମେ କାନ୍ଦୁ ନାହଁ, ତୁମର ଆଖି ସବୁବେଳେ ବାସାଲ୍ ଲୁହରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇ ରହିଥାଏ। ଏହି ଲୁହରେ ପାଣି, ତେଲ ଏବଂ ଆଣ୍ଟିବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆଲ୍ ଏନଜାଇମ୍ ଥାଏ। ଏଗୁଡ଼ିକ ଶୁଷ୍କତାକୁ ରୋକିଥାଏ, ସଂକ୍ରମଣର ଆଶଙ୍କା କମାଇଥାଏ ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି ବଜାୟ ରଖେ।
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆଖି ସକେଟର ଉପର ବାହ୍ୟ ଅଂଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଶ୍ଳୀଳ ଗ୍ରନ୍ଥି ଦ୍ୱାରା ଲୁହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଯେତେବେଳେ ଭାବପ୍ରବଣତା କିମ୍ବା ଉତ୍ତେଜନା ହେତୁ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥିଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟଧିକ ସକ୍ରିୟ ହୋଇଯାଆନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଆଖିପତା ଦେଇ ଅତିରିକ୍ତ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ବାହାରକୁ ବାହାରିଯାଏ।
