ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ : ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କୁ ୧୪ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଲେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଦୌପଦୀ ମୁର୍ମୁ। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବିଧାନସଭାଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଗୃହୀତ ବିଲ ଉପରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ପାଇଁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏବଂ ରାଜ୍ୟପାଳମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସମୟ ସୀମା ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି। ଏହି ଐତିହାସିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ୮ ଏପ୍ରିଲରେ ଦେଇଥିଲେ। ଏହା ଉପରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମୁର୍ମୁ କଡ଼ା ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଇଛନ୍ତି ଏବଂ ୧୪ଟି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଛନ୍ତି। ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଜାରି ରହିଛି। ବିରୋଧୀ ଦଳ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ବହୁତ ଉଠାଇଥିଲେ। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମୁର୍ମୁ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ସାମ୍ବିଧାନିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଏବଂ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବିପରୀତ ଏବଂ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସୀମାର ‘ଆଧିପତ୍ୟ’ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମୁର୍ମୁ ଏବେ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୧୪୩ (୧) ଅନୁଯାୟୀ ୧୪ଟି ସାମ୍ବିଧାନିକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉପରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ମତାମତ ଲୋଡିଛନ୍ତି।
୧-ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୨୦୦ ଅନୁଯାୟୀ, ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କୁ ଏକ ବିଲ ପ୍ରଦାନ କଲେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କ’ଣ ସାମ୍ବିଧାନିକ ବିକଳ୍ପ ରହିଥାଏ?
୨-ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୨୦୦ ଅନୁଯାୟୀ, ଏକ ବିଲ ଆଗତ କରିବା ସମୟରେ ରାଜ୍ୟପାଳ କ’ଣ ମନ୍ତ୍ରୀ ପରିଷଦ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ସାହାଯ୍ୟ ଏବଂ ପରାମର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ଆବଦ୍ଧ?
୩-ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୨୦୦ ଅନୁଯାୟୀ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାମ୍ବିଧାନିକ ବିବେଚନାର ପ୍ରୟୋଗ ଯଥାର୍ଥ କି?
୪-ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୩୬୧ ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୨୦୦ ଅନୁଯାୟୀ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପର୍କରେ ନ୍ୟାୟିକ ସମୀକ୍ଷା ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଏ କି?
୫-ସାମ୍ବିଧାନିକ ଭାବରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ସୀମା ଏବଂ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷମତା ପ୍ରୟୋଗ ପଦ୍ଧତିର ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ, ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୨୦୦ ଅନୁଯାୟୀ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମୟ ସୀମା ଲାଗୁ କରାଯାଇପାରିବ ଏବଂ ସମସ୍ତ କ୍ଷମତା ପ୍ରୟୋଗ ପଦ୍ଧତି ନ୍ୟାୟିକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ଥିର କରାଯାଇପାରିବ କି?
୬-ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୨୦୧ ଅନୁଯାୟୀ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାମ୍ବିଧାନିକ ବିବେଚନାର ପ୍ରୟୋଗ ଯଥାର୍ଥ କି?
୭-ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାମ୍ବିଧାନିକ ଭାବରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ସୀମା ଏବଂ କ୍ଷମତା ପ୍ରୟୋଗ ପଦ୍ଧତିର ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ, ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୨୦୧ ଅନୁଯାୟୀ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଦାରା ବିବେଚନା ପ୍ରୟୋଗ ପାଇଁ ନ୍ୟାୟିକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦ୍ୱାରା ସମୟ ସୀମା ଏବଂ ପ୍ରୟୋଗ ପଦ୍ଧତି ଲାଗୁ କରାଯାଇପାରିବ କି?
୮-ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ କ୍ଷମତାକୁ ପରିଚାଳନା କରୁଥିବା ସାମ୍ବିଧାନିକ ଯୋଜନା ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ, ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୧୪୩ ଅନୁଯାୟୀ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନେବା ଏବଂ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ସମ୍ମତି ପାଇଁ ବିଲ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଥା ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ମତାମତ ନେବା ଆବଶ୍ୟକ କି?
୯-ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୨୦୦ ଏବଂ ଧାରା ୨୦୧ ଅନୁଯାୟୀ ରାଜ୍ୟପାଳ ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ବ-କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ କି? କୌଣସି ବିଲ ଆଇନରେ ପରିଣତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଏହାର ବିଷୟବସ୍ତୁ ଉପରେ ନ୍ୟାୟିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା କ’ଣ କୋର୍ଟଗୁଡିକ ପାଇଁ ଗ୍ରହଣୀୟ?
୧୦-ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୧୪୨ ଅନୁଯାୟୀ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି/ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ସାମ୍ବିଧାନିକ କ୍ଷମତା ଏବଂ ଆଦେଶର ପ୍ରୟୋଗକୁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ପ୍ରତିସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇପାରିବ କି?
୧୧-ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୨୦୦ ଅନୁଯାୟୀ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ସମ୍ମତି ବିନା ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଣୀତ ଆଇନ ପ୍ରବର୍ତ୍ତନଯୋଗ୍ୟ ଆଇନ କି?
୧୨-ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୧୪୫(୩) ର ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି, ଏହି ମାନ୍ୟବର କୋର୍ଟର କୌଣସି ଖଣ୍ଡପୀଠ ପାଇଁ ଏହା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ନୁହେଁ କି ଯେ ପ୍ରଥମେ ଏହା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ଆବଶ୍ୟକ ଯେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କାର୍ଯ୍ୟଧାରା ସହିତ ଜଡିତ ପ୍ରଶ୍ନଟି ଏପରି ପ୍ରକୃତିର କି ଯାହା ସମ୍ବିଧାନର ବ୍ୟାଖ୍ୟା ସହିତ ଜଡିତ ଆଇନର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଜଡିତ କରେ ଏବଂ ଏହାକୁ ପାଞ୍ଚ ଜଣ ବିଚାରପତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କମ ନୁହେଁ ବୋଲି ଖଣ୍ଡପୀଠକୁ ପଠାଇବା ଆବଶ୍ୟକ?
୧୩-ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୧୪୨ ଅନୁଯାୟୀ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର କ୍ଷମତା ପ୍ରକ୍ରିୟାଗତ ଆଇନର ବିଷୟଗୁଡ଼ିକରେ ସୀମିତ କି ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୧୪୨ ଏପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ/ଆଦେଶ ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ବିସ୍ତାର କରେ ଯାହା ସମ୍ବିଧାନର ବିଦ୍ୟମାନ ମୂଳ କିମ୍ବା ପ୍ରକ୍ରିୟାଗତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କିମ୍ବା ପ୍ରଚଳିତ ଆଇନର ବିପରୀତ କିମ୍ବା ଅସଙ୍ଗତ?
୧୪-ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୧୩୧ ଅନୁଯାୟୀ ମାମଲା ବ୍ୟତୀତ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ପାଇଁ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର କୌଣସି ଅଧିକାରକ୍ଷେତ୍ରକୁ ସମ୍ବିଧାନ ବାରଣ କରେ କି?
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ତାଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ କହିଥିଲେ, ଯଦି କୌଣସି ବିଲ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ପାଖରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ବିଚାରାଧୀନ ରହିଥାଏ, ତେବେ ଏହାକୁ ‘ଅନୁମୋଦିତ’ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏହା ଉପରେ ଆପତ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରି ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପଚାରିଛନ୍ତି ଯେ, ଯେତେବେଳେ ଦେଶର ସମ୍ବିଧାନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ କୌଣସି ବିଲ ଉପରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର ଅଧିକାର ଦେଇଛି, ତେବେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ କିପରି ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିପାରିବେ।
