ହିନ୍ଦୁ ପରମ୍ପରାରେ, ବିବାହିତ ମହିଳାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ, ସୁଖ, ସମୃଦ୍ଧି ଏବଂ ବୈବାହିକ ସୁଖ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଉପବାସ ପାଳନ କରନ୍ତି । ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ହେଉଛି ସାବିତ୍ରୀ ବ୍ରତ, ଯାହାକୁ ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ବିଶେଷ ଉପବାସ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଏହି ଉପବାସ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଅମାବାସ୍ୟା ତିଥିରେ ପାଳନ କରାଯାଏ । ଚଳିତ ବର୍ଷ ସାବିତ୍ରୀ ବ୍ରତ ମେ ୧୬ ତାରିଖରେ ଅର୍ଥାତ ଆଜି ପାଳନ କରାଯିବ । ଏହି ଉପବାସ ସତ୍ୟବାନ ଏବଂ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ପୌରାଣିକ କାହାଣୀ ଉପରେ ଆଧାରିତ, ଯେଉଁଥିରେ ସାବିତ୍ରୀ ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ଏବଂ ଭକ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ଯମରାଜଙ୍କଠାରୁ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ସତ୍ୟବାନଙ୍କ ଜୀବନ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ ।
ସାବିତ୍ରୀ ବ୍ରତର ଅମାବାସ୍ୟା ତିଥି ୧୬ ମେ ସକାଳ ୫:୧୧ ରେ ଆରମ୍ଭ ହେବ ଏବଂ ୧୭ ମେ ରାତି ୧:୩୦ ରେ ଶେଷ ହେବ । ଉଦୟ ତିଥି ଅନୁସାରେ, ଆଜି ପାଳନ କରାଯିବ ।
ଏହି ବର୍ଷ, ବଟ ସାବିତ୍ରୀ ଉପବାସ ଦିନ ଅନେକ ବିରଳ ସଂଯୋଗ ଘଟୁଛି । ଏଥିରେ ଶନି ଜୟନ୍ତୀ, ଶନିଶ୍ଚରି ଅମାବାସ୍ୟା, ମିଥୁନରେ ଶୁକ୍ର ଏବଂ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ସଂଯୋଗ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଅମାବାସ୍ୟା ଏବଂ ଦର୍ଶନ ଅମାବାସ୍ୟା, ଶନିବାର ଏବଂ ମାସିକ କାର୍ତ୍ତିଗାଇର ଶୁଭ ମିଶ୍ରଣ ସାମିଲ୍ ।
ସାବିତ୍ରୀ ବ୍ରତର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଏବଂ ବୈବାହିକ ଜୀବନରେ ସୁଖ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା । ଏହା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ଏହି ବ୍ରତକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ରୀତିନୀତି ସହିତ ପାଳନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଏକ ସୁଖୀ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧ ବୈବାହିକ ଜୀବନ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ । ଏହି ବ୍ରତ କେବଳ ସ୍ୱାମୀ ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କର ପ୍ରତୀକ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମଗ୍ର ପରିବାରର ଏକତାର ମଧ୍ୟ ପ୍ରତୀକ।
ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ବଟଗଛକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଏହି ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ୍ୱର ଏବଂ ଦେବୀ ସାବିତ୍ରୀ ବାସ କରନ୍ତି ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । ପୌରାଣିକ କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରଳୟ ଶେଷରେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଟପତ୍ରରେ ଆବିର୍ଭାବ ହୋଇଥିଲେ ।
ଏହି ଗଛଟି ଦୀର୍ଘଜୀବୀ, ତେଣୁ ଏହାକୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସ୍ଥିରତା ଏବଂ ଶକ୍ତିର ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ତୁଳସୀଦାସ ବଟବୃକ୍ଷକୁ ତୀର୍ଥରାଜାଙ୍କ ଛତା ବୋଲି ମଧ୍ୟ କହିଥିଲେ । ଧାର୍ମିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ସହିତ, ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଏହି ଗଛକୁ ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ ।
ପୂଜା ପଦ୍ଧତି:
୧) ସକାଳେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ନିର୍ଜଳ ଉପବାସ ପାଳନ କରିବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରନ୍ତୁ । ବଟଗଛ ତଳେ ସାବିତ୍ରୀ, ସତ୍ୟବାନ ଏବଂ ଯମରାଜଙ୍କ ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ ।
୨) ବଟଗଛ ମୂଳରେ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଫୁଲ, ଧୂପ ଏବଂ ମିଠା ସହିତ ପୂଜା କରନ୍ତୁ ।
୩) କଞ୍ଚା ସୂତା ନେଇ ବଟଗଛ ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଗଣ୍ଡି ଚାରିପାଖରେ ଗୁଡ଼ାନ୍ତୁ । ଅତି କମରେ ସାତ ଥର ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତୁ । ସାବିତ୍ରୀ ଏବଂ ସତ୍ୟବାନଙ୍କ କାହାଣୀ ଶୁଣନ୍ତୁ କିମ୍ବା ପଢ଼ନ୍ତୁ ।
୪) ଆପଣଙ୍କ ଶାଶୁଙ୍କୁ ଭିଜା ଚଣା, ପୋଷାକ ଏବଂ କିଛି ଟଙ୍କା ଦିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନିଅନ୍ତୁ ।
୫) ଶେଷରେ, ବଟଗଛ ପତ୍ର କିମ୍ବା ଲେମ୍ବୁ ପାଣି ପିଇ ଉପବାସ ଭାଙ୍ଗି ଦିଅନ୍ତୁ ।
