ଘରର କାନ୍ଥରେ ଝିଟିପିଟି ଦେଖିବା ଏକ ସାଧାରଣ ଘଟଣା। କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଦେଖି କିଛି ଲୋକ ଏତେ ଭୟଭୀତ ହୋଇଯାଆନ୍ତି ଯେ ଘରୁ ବାହାରିଯିବା, ଚିତ୍କାର କରିବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହାୟତା ନେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ଥିତି ଉପୁଜେ। ଏହି ଭୟ କେବଳ ଝିଟିପିଟି କିଛି କରିଦେବ ବୋଲି ଚିନ୍ତାରୁ ହୁଏ ନାହିଁ। କେତେକଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା ତୀବ୍ର ଆତଙ୍କ, ହୃଦସ୍ପନ୍ଦନ ବଢ଼ିବା ଓ ଅସ୍ୱସ୍ଥତାର କାରଣ ହୋଇପାରେ।
ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଝିଟିପିଟି ପ୍ରତି ଭୟ ପଛରେ ମଣିଷର ସ୍ୱଭାବ, ପୂର୍ବ ଅନୁଭୂତି, ପରିବାରର ପ୍ରଭାବ ଏବଂ ଶିଖିଥିବା ବ୍ୟବହାର ଭଳି ଅନେକ କାରଣ ରହିପାରେ। ଝିଟିପିଟିର ଦେଖାଯିବା, ଚର୍ମର ଗଠନ, ହଠାତ୍ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଦୌଡ଼ିବା ଏବଂ କେଉଁଠୁ
ଆସିବ ତାହା ଜଣା ନଥିବା ଭଳି ବିଷୟ ମସ୍ତିଷ୍କରେ ଅସୁରକ୍ଷାର ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
ଝିଟିପିଟି ଦେଖିଲେ ଭୟର କାରଣ କ’ଣ?
ପିଲାଦିନର ଅନୁଭୂତି ମଧ୍ୟ ଏହି ଭୟକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ଯଦି କୌଣସି ଶିଶୁ ଝିଟିପିଟି ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କ ବାପା-ମାଆ କିମ୍ବା ପରିବାରର ଅନ୍ୟ ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ଚିତ୍କାର କରିବା କିମ୍ବା ଭୟରେ ଦୌଡ଼ିବା ଦେଖେ, ତେବେ ସେ ଅଜାଣତରେ ସେହି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଶିଖିପାରେ। ତେଣୁ ଝିଟିପିଟିକୁ ନେଇ ଭୟ କେବଳ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଅନୁଭୂତି ନୁହେଁ, ପରିବେଶ ଓ ସାମାଜିକ ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଗଢ଼ିଉଠିପାରେ।
ଝିଟିପିଟି ଦେଖିଲେ ମସ୍ତିଷ୍କର ‘ଫାଇଟ୍ ଅର୍ ଫ୍ଲାଇଟ୍’ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସକ୍ରିୟ ହୋଇପାରେ। ଫଳରେ ହୃଦସ୍ପନ୍ଦନ ଦ୍ରୁତ ହେବା, ଝାଳ ବାହାରିବା, ହାତ ଥରିବା କିମ୍ବା ସେହି ସ୍ଥାନରୁ ତୁରନ୍ତ ଦୂରେଇଯିବାର ଇଚ୍ଛା ହୋଇପାରେ। କେତେକ ଲୋକଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଏତେ ତୀବ୍ର ହୁଏ ଯେ ଝିଟିପିଟି ଥିବା ସନ୍ଦେହ ମାତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ିଯାଏ।
ଜାଣନ୍ତୁ ହାଡ଼ ଦୁର୍ବଳ ହେବାର କାରଣ ଓ ତା’ର ନିରାକରଣ
ତେବେ ସାଧାରଣ ଭୟ ଓ ଫୋବିଆ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିଛି। ଝିଟିପିଟିକୁ ଅପସନ୍ଦ କରିବା ସାଧାରଣ କଥା। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଏହି ଭୟ ଯୋଗୁଁ କେହି ଘରର କିଛି କୋଠରୀକୁ ଯିବା ଏଡ଼ାନ୍ତି, ଏକାକୀ ରହିବାକୁ ଡରନ୍ତି, ବାରମ୍ବାର କାନ୍ଥ ଓ ଛାତ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ପ୍ୟାନିକ୍ ଆଟାକ୍ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ସ୍ପେସିଫିକ୍ ଫୋବିଆର ରୂପ ନେଇପାରେ।
ଭଲ କଥା ହେଉଛି, ଏଭଳି ଫୋବିଆର ଚିକିତ୍ସା ସମ୍ଭବ। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅନୁସାରେ କଗ୍ନିଟିଭ୍ ବିହେଭିୟରାଲ୍ ଥେରାପି (CBT) ଏବଂ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ଧୀରେଧୀରେ ଭୟର ସମ୍ମୁଖୀନ କରାଇବା ଭଳି ଥେରାପି ଉପକାରୀ ହୋଇପାରେ। ତେଣୁ ଝିଟିପିଟିକୁ ନେଇ କେହି ଅତ୍ୟଧିକ ଭୟଭୀତ ହେଲେ ତାଙ୍କୁ ଉପହାସ ନକରି ତାଙ୍କ ଭୟକୁ ବୁଝିବା ଜରୁରୀ।
