ମହିଳାଙ୍କ ତୁଳନାରେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ (ହାଇ ବ୍ଲଡ ପ୍ରେସର) ଓ ଡାଇବେଟିସ ଭଳି ଜୀବନଶୈଳୀ ଜନିତ ରୋଗ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଭାରତ ସମେତ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦୦ଟି ଦେଶରେ କରାଯାଇଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଅଧ୍ୟୟନ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ରୋଗଗୁଡ଼ିକ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବ ପକାଉଛି ଏବଂ ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ପାଲଟୁଛି। ଏହାର ମୂଳ କାରଣ ହେଉଛି ଅସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଜୀବନଶୈଳୀ ଏବଂ କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଭ୍ୟାସ, ଯାହା ଏହି ରୋଗଗୁଡ଼ିକୁ ବଢ଼ାଇବାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଛି। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ଏବଂ କାରଣଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ? ଅଧ୍ୟୟନ ଅନୁଯାୟୀ, ନିମ୍ନଲିଖିତ ଅଭ୍ୟାସ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ ଏବଂ ଡାଇବେଟିସର ଶିକାର କରୁଛି –
ଅସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଖାଦ୍ୟପେୟ : ଅଧିକ ଚିନି, ଚର୍ବି ଏବଂ ପ୍ରକ୍ରିୟାଜାତ ଖାଦ୍ୟ (ଯଥା ଫାଷ୍ଟ ଫୁଡ, ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ) ଗ୍ରହଣ କରିବା ଡାଇବେଟିସ ଏବଂ ମୋଟାପଣର ରିସ୍କ ବଢ଼ାଇଥାଏ, ଯାହା ପରୋକ୍ଷ ଭାବେ ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ। ଶାକାହାରୀ ଖାଦ୍ୟରେ ଫଳ ଏବଂ ଶାଗସବୁଜୀର ଅଭାବ ଏବଂ ଅଧିକ ଲୋଣିଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ରକ୍ତଚାପ ବଢ଼ାଇବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ। ଅନୁସନ୍ଧାନରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ଯେଉଁ ପୁରୁଷମାନେ ନିୟମିତ ଭାବେ ମାଂସ (ବିଶେଷତଃ ରେଡ ମିଟ) ଏବଂ ଅଣ୍ଡା ଖାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଡାଇବେଟିସ ରିସ୍କ ଅଧିକ ଥାଏ।
ଶାରୀରିକ ନିଷ୍କ୍ରିୟତା : ବସିବା ଜୀବନଶୈଳୀ (Sedentary Lifestyle), ଯଥା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅଫିସରେ ବସି କାମ କରିବା କିମ୍ବା ଟିଭି/ମୋବାଇଲ ଦେଖିବା, ଶାରୀରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ଅଭାବ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଶାରୀରିକ ନିଷ୍କ୍ରିୟତା ମୋଟାପଣ ଏବଂ ଇନସୁଲିନ ପ୍ରତିରୋଧ (Insulin Resistance) ବଢ଼ାଇଥାଏ, ଯାହା ଡାଇବେଟିସର ମୂଳ କାରଣ। ଏହା ମଧ୍ୟ ରକ୍ତ ସଞ୍ଚାଳନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ, ଯାହା ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପରେ ପରିଣତ ହୋଇଥାଏ।
ତମାଖୁ ଓ ମଦ୍ୟପାନ : ତମାଖୁ ସେବନ (ଧୂମପାନ କିମ୍ବା ଚୋବାଇବା) ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ ମଦ୍ୟପାନ ଉଭୟ ରକ୍ତଚାପ ଏବଂ ରକ୍ତ ଶର୍କରା ସ୍ତରକୁ ବଢ଼ାଇଥାଏ। ଗ୍ଲୋବାଲ ବର୍ଡନ ଅଫ ଡିଜିସ (GBD) ୨୦୧୯ ଅନୁଯାୟୀ, ମଦ୍ୟପାନ ଭାରତରେ ୧୫-୪୯ ବର୍ଷ ବୟସ୍କଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ଅକ୍ଷମତାର ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ। ତମାଖୁ ସେବନ ହୃଦୟ ଓ ରକ୍ତନାଳୀ ରୋଗ (CVD) ଏବଂ ଡାଇବେଟିସ ସହ ଜଡ଼ିତ, ଯାହା ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଏ।
ମାନସିକ ଚାପ (ଷ୍ଟ୍ରେସ) : ଆର୍ଥିକ ଚାପ, କାର୍ଯ୍ୟସ୍ଥଳୀର ଚାପ, ଏବଂ ପାରିବାରିକ ସମସ୍ୟା ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାନସିକ ଚାପ ବଢ଼ାଇଥାଏ। ଏକ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ମାନସିକ ଚାପ ରକ୍ତଚାପ ଏବଂ ରକ୍ତ ଶର୍କରା ସ୍ତରରେ ହଠାତ ବୃଦ୍ଧି ଘଟାଇପାରେ, ଯାହା ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ରୋଗରେ ପରିଣତ ହୋଇଥାଏ। ପୁରୁଷମାନେ ମାନସିକ ଚାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଧୂମପାନ କିମ୍ବା ମଦ୍ୟପାନର ଆଶ୍ରୟ ନିଅନ୍ତି, ଯାହା ସ୍ଥିତିକୁ ଆହୁରି ଜଟିଳ କରିଥାଏ।
ଅନିୟମିତ ନିଦ୍ରା ଓ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ରାମ : ଅଳ୍ପ ନିଦ୍ରା (୬ ଘଣ୍ଟାରୁ କମ) ଇନସୁଲିନ ପ୍ରତିରୋଧ ଏବଂ ରକ୍ତଚାପ ବଢ଼ାଇବାରେ ସହାୟକ। ଅନେକ ପୁରୁଷ, ବିଶେଷତଃ ସହରାଞ୍ଚଳରେ, କାର୍ଯ୍ୟର ଚାପ କିମ୍ବା ରାତିରେ ଅଧିକ ସମୟ ସ୍କ୍ରିନ ସମୟ (Screen Time) ହେତୁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନିଦ୍ରା ପାଉନାହାନ୍ତି।
ଅଧିକ ଓଜନ ଏବଂ ମୋଟାପଣ : ଅଧିକ ଶରୀର ଗଠନ ସୂଚକାଙ୍କ (BMI) ଏବଂ କମର ଚାରିପାଖରେ ଚର୍ବି ଜମା ହେବା (ପେଟ ମୋଟାପଣ) ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଡାଇବେଟିସ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ ପାଇଁ ଅଧିକ ସଂବେଦନଶୀଳ କରିଥାଏ। ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ଚର୍ବି ମୁଖ୍ୟତଃ ଯକୃତ ଏବଂ କମର ଆଖପାଖରେ ଜମା ହୁଏ, ଯାହା ମହିଳାଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଭାରତରେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରୋଗର ବିସ୍ତାର –
ଡାଇବେଟିସ : ୨୦୨୧ ରେ ଭାରତରେ ପ୍ରାୟ ୧୦୧ ନିୟୁତ ଲୋକ ଡାଇବେଟିସରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଥିବା ବେଳେ ୧୩୬ ନିୟୁତ ଲୋକ ପ୍ରି-ଡାଇବେଟିସ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ। ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଡାଇବେଟିସର ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ୬.୫% ଥିବା ବେଳେ ମହିଳାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ୬.୧%।
ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ : ୩୧୫ ନିୟୁତ ଲୋକ ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ୨୪.୫% ଏବଂ ମହିଳାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ୨୦%।
ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ : ଡାଇବେଟିସ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ ହୃଦରୋଗ, ଷ୍ଟ୍ରୋକ, କିଡନୀ ବିଫଳତା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁରୁତର ରୋଗରେ ପରିଣତ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ହେଉଛି। ଭାରତରେ ଅସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ (NCD) ହେତୁ ମୃତ୍ୟୁ ୧୯୯୦ରେ ୩୭.୯% ଥିବା ବେଳେ ୨୦୧୬ ସୁଦ୍ଧା ୬୧.୮%କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।
ପୁରୁଷମାନେ କାହିଁକି ଅଧିକ ବିପଦରେ?
ଜୈବିକ କାରଣ : ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ଚର୍ବି ଜମା ହେବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା (ଯକୃତ ଓ କମର ଆଖପାଖରେ) ମହିଳାଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହା ଇନସୁଲିନ ପ୍ରତିରୋଧ ଏବଂ ହୃଦୟ ରୋଗର ସମ୍ଭାବନା ବଢ଼ାଇଥାଏ।
ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ଚାପ : ପୁରୁଷମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ପରିବାରର ଆର୍ଥିକ ଦାୟିତ୍ୱ ବହନ କରନ୍ତି, ଯାହା ମାନସିକ ଚାପ ଏବଂ ଅସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଅଭ୍ୟାସକୁ ବଢ଼ାଇଥାଏ।
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଚେତନତାର ଅଭାବ : ମହିଳାଙ୍କ ତୁଳନାରେ ପୁରୁଷମାନେ ନିୟମିତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା କିମ୍ବା ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ କମ ଆଗ୍ରହୀ ହୋଇଥାନ୍ତି, ଯାହା ରୋଗକୁ ଜଟିଳ କରିଥାଏ।
ସହରୀକରଣ ଓ ଜୀବନଶୈଳୀ : ସହରାଞ୍ଚଳରେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଖାଦ୍ୟ, ଶାରୀରିକ ନିଷ୍କ୍ରିୟତା ଏବଂ ଚାପ ଅଧିକ, ଯାହା ରୋଗର ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ବଢ଼ାଇଛି।
ପ୍ରତିକାର ଓ ପ୍ରତିରୋଧ ଉପାୟ –
ସୁଷମ ଖାଦ୍ୟ : ଅଧିକ ଫଳ, ଶାଗସବୁଜୀ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶସ୍ୟ ଏବଂ କମ ଚିନି ଓ ଲୁଣ ଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
ନିୟମିତ ବ୍ୟାୟାମ : ଦୈନିକ ୩୦ ମିନିଟର ମଧ୍ୟମ ଶାରୀରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ (ଯଥା ଚାଲିବା, ଯୋଗାସନ, ସାଇକ୍ଲିଂ) ରକ୍ତଚାପ ଓ ଶର୍କରା ସ୍ତର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରଖେ।
ତମାଖୁ ଓ ମଦ୍ୟପାନ ତ୍ୟାଗ : ଧୂମପାନ ଏବଂ ମଦ୍ୟପାନ ଛାଡ଼ିବା ହୃଦୟ ରୋଗ ଓ ଡାଇବେଟିସର ବିପଦ ହ୍ରାସ କରେ।
ମାନସିକ ଚାପ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ : ଧ୍ୟାନ, ଯୋଗ ଏବଂ ପରିବାର ସହ ସମୟ ବିତାଇବା ମାନସିକ ଚାପ ହ୍ରାସ କରିଥାଏ।
ନିୟମିତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା : ବାର୍ଷିକ ରକ୍ତ ଶର୍କରା, ରକ୍ତଚାପ ଏବଂ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ ପରୀକ୍ଷା ରୋଗର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ନିର୍ଣ୍ଣୟରେ ସହାୟକ।
ଓଜନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ : ସୁସ୍ଥ BMI (୧୮.୫-୨୪.୯) ବଜାୟ ରଖିବା ଏବଂ ପେଟ ମୋଟାପଣ ହ୍ରାସ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।
