କଟକ : ମହାନଦୀ ଜଳ ସମସ୍ୟାର ତଦନ୍ତ ବେଳେ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ ଆଗରେ ରହିଛି ୭ଟି ଜଟିଳ ସମସ୍ୟା । ପ୍ରଥମ ଜଳ ପରିମାଣକୁ ନେଇ ସଠିକ୍ ତଥ୍ୟର ଅଭାବ । ଓଡ଼ିଶା କହୁଛି ଯେ ୧୯୯୦ ମସିହା ପରଠାରୁ ହୀରାକୁଦକୁ ଆସୁଥିବା ପାଣି ପ୍ରାୟ ୩୭% କମିଗଲାଣି । କିନ୍ତୁ ଛତିଶଗଡ଼ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଜଳ କମିଶନ (CWC)ଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା ପୁରୁଣା ରେକର୍ଡ ସହିତ ଏହା ମେଳ ଖାଉନାହିଁ । ଦୁଇ ରାଜ୍ୟର ପାଣି ମାପିବା ପଦ୍ଧତି ଅଲଗା ହୋଇଥିବାରୁ ପ୍ରକୃତରେ କେତେ ପାଣି କମିଛି, ତାହା ଗଣତିରେ ବୁଝାଇବା ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ ପାଇଁ କଷ୍ଟକର ହେଉଛି ।
ଦ୍ବିତୀୟରେ ସୀମାରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ମାପ ଯନ୍ତ୍ରର ଅଭାବ । ନଦୀର କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ପାଣି ଅଟକାଯାଉଛି, ତାହା ଜାଣିବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା-ଛତିଶଗଡ଼ ସୀମାନ୍ତରେ ଯେତିକି ମାପ ଯନ୍ତ୍ର ରହିବା କଥା, ତାହା ନାହିଁ । ଏହି କାରଣରୁ ଖରାଦିନେ ଛତିଶଗଡ଼ କେତେ ପାଣି ନିଜ ବ୍ୟାରେଜ୍ ରେ ଧରି ରଖୁଛି, ତାର ‘ରିଅଲ୍ ଟାଇମ୍’ ତଥ୍ୟ ମିଳିପାରୁ ନାହିଁ । ତୃତୀୟରେ ମହାଦନୀ ପାଣି ସମସ୍ୟାର କାରଣ ପ୍ରକୃତି ନା ମଣିଷକୃତ ତାହା ଜାଣିବା ବଡ଼ ଆହ୍ବାନ ହୋଇଛି । ଗତ କିଛି ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ବର୍ଷା ପରିମାଣ ପ୍ରାୟ ୧୦% କମିଛି ଏବଂ ଖରା ବଢ଼ିଛି । ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ଯେ,ପାଣି କମିବା ପଛରେ ଛତିଶଗଡ଼ର ବ୍ୟାରେଜ୍ ଦାୟୀ ନା ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦାୟୀ ? ପ୍ରକୃତିର ପ୍ରଭାବକୁ ମଣିଷର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପଠାରୁ ଅଲଗା କରି ପ୍ରମାଣ କରିବା ଏକ ବଡ଼ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଆହ୍ୱାନ।
ଚତୁର୍ଥରେ ମିଳିତ ବୈଷୟିକ ତଦନ୍ତରେ ଅସହଯୋଗ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦୁଇ ରାଜ୍ୟ ମିଳିତ ଭାବେ ପ୍ରକଳ୍ପର ପ୍ରଭାବ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିବା କଥା। କିନ୍ତୁ ଛତିଶଗଡ଼ ନିଜର ଅନେକ ବ୍ୟାରେଜ୍ ର ବିସ୍ତୃତ ରିପୋର୍ଟ (DPR) ଓଡ଼ିଶା ସହ ବାଣ୍ଟିବାକୁ ମନା କରିଦେଇଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ କୁ ଏକତରଫା ତଥ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବାକୁ ପଡ଼ୁଛି। ପଞ୍ଚମରେ ରାଜନୈତିକ ଏବଂ ଆନ୍ତଃ-ରାଜ୍ୟ ବିବାଦ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା ହୋଇଛି। ଏହି ମାମଲାଟି କେବଳ ପାଣି ଭିତରେ ସୀମିତ ନାହିଁ, ଏହା ଏକ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ହୋଇଯାଇଛି। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଓଡ଼ିଶାକୁ ଅଣଦେଖା କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଅଭିଯୋଗ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ରାଜନୈତିକ ଆକ୍ଷେପ-ପ୍ରତିଆକ୍ଷେପ ଯୋଗୁଁ କୌଣସି ଆପୋଷ ସମାଧାନ ହୋଇପାରୁ ନାହିଁ। ଷଷ୍ଠ ସମସ୍ୟା ବେଆଇନ ନିର୍ମାଣ ଓ ପରିବେଶ ପ୍ରଭାବ।
ସପ୍ତମ ସମସ୍ୟା ହେଉଛି ବିନା ଅନୁମତିରେ ନିର୍ମାଣ ହୋଇଥିବା କେତେକ ବ୍ୟାରେଜ ଓ ଡ୍ୟାମଗୁଡ଼ିକ, ନଦୀର ଗତିପଥ ଏବଂ ଜଳଜ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉପରେ କି ପ୍ରଭାବ ପକାଉଛି, ତାହା ମାପିବା ପାଇଁ ଅଧିକ ସମୟ ଓ ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ଆବଶ୍ୟକ । ସପ୍ତମରେ ରହିଛି ଶିଳ୍ପ ବନାମ ଚାଷ ପ୍ରସଙ୍ଗ । ମହାନଦୀ ଅବବାହିକାରେ ଅନେକ ଖଣି ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ କେନ୍ଦ୍ର ରହିଛି। ଏହି ଶିଳ୍ପ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରବଳ ପରିମାଣର ପାଣି ଶୋଷି ନେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ନଦୀରେ ମିଶାଉଛନ୍ତି । କେଉଁ କାରଣରୁ ପାଣି ଅଧିକ କମୁଛି ଶିଳ୍ପ ପାଇଁ ନା ଚାଷ ପାଇଁ ଏହାର ଏକ ସନ୍ତୁଳିତ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ ପାଇଁ ବଡ଼ ପରୀକ୍ଷା ହେବ।
