ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତର ରହିଛି ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ । ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ଦେବଉଠାଣୀ ଏକାଦଶୀକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ ତିଥି ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଧାର୍ମିକ ମାନ୍ୟତା ଅନୁସାରେ, ଏହି ଦିନ ଚାରି ମାସର ଯୋଗନିଦ୍ରାରୁ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଥାନ୍ତି ଭଗବାନ ଶ୍ରୀହରି ବିଷ୍ଣୁ । ଏହା ସହିତ ଶେଷ ହୋଇଥାଏ ଚାତୁର୍ମାସ । ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ ବିବାହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୁଭକାର୍ଯ୍ୟର ଋତୁ ।
ଏହି ଦିନ ଭକ୍ତମାନେ ଉପବାସ ରଖିବା ସହ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ବିଧିବିଧାନ ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଦେବଉଠାଣୀ ଏକାଦଶୀରେ କେବଳ ପୂଜାପାଠ ନୁହେଁ, କିଛି ନିୟମ ପାଳନ କରିବା ମଧ୍ୟ ଜରୁରୀ ବୋଲି ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି । ଏମିତି ୫ଟି କାମ ରହିଛି, ଯାହାକୁ ଏହି ଦିନ କରିବାରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ଉଚିତ୍ ।
ପ୍ରଥମେ ଚାଉଳ ଖାଆନ୍ତୁ ନାହିଁ:
ଧାର୍ମିକ ମାନ୍ୟତା ଅନୁସାରେ, ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଚାଉଳ ଖାଇବା ନିଷେଧ । ଏହି ଦିନ ଚାଉଳ କିମ୍ବା ଚାଉଳରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ଉଚିତ୍ । ଉପବାସ ରଖୁଥିବା ଭକ୍ତମାନେ ନିଜ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଫଳାହାର କରିପାରିବେ ।
ଦ୍ୱିତୀୟରେ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ତୋଳନ୍ତୁ ନାହିଁ:
ଦେବଉଠାଣୀ ଏକାଦଶୀରେ ତୁଳସୀ ପୂଜାର ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି । ତୁଳସୀଙ୍କୁ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅତି ପ୍ରିୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ତେଣୁ ଏହି ଦିନ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ତୋଳିବା ଅନୁଚିତ୍ ବୋଲି ମାନ୍ୟତା ରହିଛି । ପୂଜା ପାଇଁ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ତୋଳି ରଖନ୍ତୁ ।
ତୃତୀୟରେ କାହାରି ଅପମାନ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ:
ଏକାଦଶୀ ଦିନ ମନକୁ ଶାନ୍ତ ରଖିବା ସହ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ଭଲ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ । କାହା ସହ ଝଗଡ଼ା କରିବା, ଖରାପ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରିବା କିମ୍ବା କାହାରି ମନରେ କଷ୍ଟ ଦେବା ଭଳି କାମରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ । ଏହା ସହ ଗରିବ ଓ ଅସହାୟ ଲୋକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ବୋଲି ମାନ୍ୟତା ରହିଛି ।
ଚତୁର୍ଥରେ ମାଂସ, ମାଛ ଓ ମଦ୍ୟପାନ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ:
ଦେବଉଠାଣୀ ଏକାଦଶୀରେ ଖାଦ୍ୟପେୟକୁ ନେଇ ବିଶେଷ ସତର୍କତା ରହିଛି । ଏହି ଦିନ ମାଂସ, ମାଛ, ଅଣ୍ଡା ଓ ମଦ୍ୟପାନଠାରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ଉଚିତ୍ । ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ସହ ମନକୁ ଶାନ୍ତ ଓ ପବିତ୍ର ରଖିବାକୁ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରାରେ କୁହାଯାଇଛି ।
ପଞ୍ଚମରେ ଦିନରେ ଶୋଇବାରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ:
ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମ ଜପ, ଭଜନ ଓ କୀର୍ତ୍ତନ କରିବାର ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି । ତେଣୁ ଅଯଥା ସମୟ ନଷ୍ଟ ନକରି ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଭଗବାନଙ୍କ ସ୍ମରଣ ଓ ଭଲ କାମରେ ବିତାଇବା ଉଚିତ୍ । ଏହି ଦିନ ଦିନବେଳେ ଶୋଇବାରୁ ମଧ୍ୟ ଦୂରେଇ ରହିବାକୁ ଧାର୍ମିକ ମାନ୍ୟତା ରହିଛି ।
ତେବେ ଏହା ଥିଲା ଦେବଉଠାଣୀ ଏକାଦଶୀରେ ପାଳନ କରିବାକୁ ଥିବା ୫ଟି ମୁଖ୍ୟ ନିୟମ । ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରା ଓ ନିଜ ପରିବାରର ରୀତିନୀତି ଅନୁସାରେ ଏହି ଦିନ ବ୍ରତ ପାଳନ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଭକ୍ତିର ସହ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀହରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆରାଧନା କରନ୍ତୁ ।
