ଭାରତରେ ପର୍ବଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ପରମ୍ପରା ନୁହେଁ, ବରଂ ଜୀବନଯାପନର ଏକ ଶୈଳୀ ମଧ୍ୟ ଶିଖାଏ। ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଏପରି ଏକ ପର୍ବ, ଯାହା ପ୍ରତିବର୍ଷ ଜାନୁଆରୀରେ ପଡ଼ିଥାଏ ଏବଂ ଏହା ସହିତ ନୂତନ ଆରମ୍ଭ, ନୂତନ ଶକ୍ତି ଏବଂ ସକାରାତ୍ମକ ଚିନ୍ତାଧାରା ଆଣିଥାଏ। ଏହି ଦିନ, ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ପର୍ବକୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନାମରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। କେଉଁଠି ଖିଚଡି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ, କେଉଁଠି ରାଶି ଲଡୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, କେଉଁଠି ଗୁଡ଼ି ଉଡ଼ାଯାଏ, ଏବଂ କେଉଁଠି ସ୍ନାନ ଏବଂ ଦାନର ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ସବୁଠି ଗୋଟିଏ କଥା ସମାନ ରହିଥାଏ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିବା।
ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ, ଲୋକମାନେ ସକାଳୁ ଶୀଘ୍ର ଉଠି ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି। ଏକ ତମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ପାଣି ଭର୍ତ୍ତି କରି, ଫୁଲ ଏବଂ ଚାଉଳର ଦାନା ମିଶାଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଏହା ଏକ ସରଳ ରୀତି ପରି ମନେହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ପଛରେ ଏକ ଗଭୀର ଧାର୍ମିକ, ପୌରାଣିକ ଏବଂ ମାନସିକ ଆଧାର ରହିଛି। ଏହି କାରଣରୁ ଏହି ପରମ୍ପରା ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଅବିଚଳିତ ଭାବରେ ଜାରି ରହିଛି। ଆଜିର ଯୁଗରେ, ଯେତେବେଳେ ଲୋକମାନେ ସବୁକିଛି ପଛରେ ଯୁକ୍ତି ଏବଂ କାରଣ ଜାଣିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ: ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା କାହିଁକି ଏତେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ? ଏହା କେବଳ ବିଶ୍ୱାସର ବିଷୟ, ନା ଏହା ପଛରେ ଜୀବନ ସହିତ ଜଡ଼ିତ କିଛି ଗଭୀର ବାର୍ତ୍ତା ଅଛି?
ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିର ଧାର୍ମିକ ଗୁରୁତ୍ୱ : ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିକୁ ବହୁତ ବିଶେଷ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଏହି ଦିନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା ଧନୁ ରାଶି ଛାଡି ମକର ରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ତରାୟଣ (ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଗତି) ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା। ଉତ୍ତରାୟଣର ସମୟ ସକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତି, ଶୁଭ ଆରମ୍ଭ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜାଗରଣ ସହିତ ଜଡିତ। ଏହି ସମୟରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଏବଂ ପୂଜା କରିବା ବହୁବିଧ ଲାଭ ପ୍ରଦାନ କରେ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। ଧାର୍ମିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଜୀବନର ମୂଳଦୁଆ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କ ଅସ୍ତିତ୍ୱ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜା କରି, ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଜୀବନରେ ଆଲୋକ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଚିନ୍ତାଧାରା ଏବଂ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ସଂକଳ୍ପ ନେଇଥାଏ। ଏହି କାରଣରୁ ଏହି ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଫଳପ୍ରଦ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ।
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିବାର ପରମ୍ପରା କାହିଁକି :
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିବାର ପରମ୍ପରା କେବଳ ପୂଜା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ସକାଳର ମୃଦୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଶରୀର ଏବଂ ମନ ଉଭୟ ପାଇଁ ଲାଭଦାୟକ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ଠିଆ ହୋଇ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଚାହିଁଥାଏ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ମନରେ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେତେବେଳେ ମନ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ। ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ଜଳ ଜୀବନର ପ୍ରତୀକ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତିର ପ୍ରତୀକ। ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କିରଣକୁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ଏହା ଜୀବନ ଏବଂ ଶକ୍ତିର ମିଳନର ପ୍ରତୀକ। ଏହା ମନରେ ନକାରାତ୍ମକତା ହ୍ରାସ କରେ ଏବଂ ଆନ୍ତରିକ ଶାନ୍ତି ଆଣେ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।
ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜାର ପୌରାଣିକ କାହାଣୀ :
ପୌରାଣିକ କାହାଣୀଗୁଡ଼ିକ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ସହିତ ଜଡିତ ଏକ ବିଶେଷ କାହାଣୀ କହେ। କୁହାଯାଏ ଯେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶନିଦେବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ସର୍ବଦା ଉତ୍ତେଜନାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ଶନିଦେବ ତାଙ୍କ ମାତା ଛାୟାଙ୍କ ସହିତ ରହୁଥିଲେ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ଏହାକୁ ପସନ୍ଦ କରିନଥିଲେ। କ୍ରୋଧରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ଶନିଦେବଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇଥିଲେ। ପରେ, ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ତାଙ୍କର ଭୁଲ ଜାଣିପାରିଲେ, ସେ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ଶନିଦେବଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ସମ୍ପର୍କ ସୁଧାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ। ଏହି କାରଣରୁ ଏହି ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ମକର ରାଶିରେ ପ୍ରବେଶକୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଏହି ଦିନଟି ସମ୍ପର୍କକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା, ଅହଂକାର ତ୍ୟାଗ କରିବା ଏବଂ କ୍ରୋଧକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାର ବାର୍ତ୍ତା ଦିଏ।
ଏହି କାରଣରୁ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱାରା ପାରିବାରିକ ସମ୍ପର୍କରେ ମଧୁରତା ଆସିଥାଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିବାର କ’ଣ ଲାଭ?
ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଲାଭ ମିଳିଥାଏ। ଏହା ମାନସିକ ଚାପ ହ୍ରାସ କରେ ଏବଂ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସକୁ ମଜବୁତ କରେ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଚାପ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ମାନସିକ ସନ୍ତୁଳନ ହାସଲ କରିବାର ଏକ ଉପାୟ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ଉନ୍ନତ କରନ୍ତି ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ବିଶେଷକରି ଆଖି ସମସ୍ୟା ଏବଂ ଦୁର୍ବଳତା ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ। ନିୟମିତ ଭାବରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଶୃଙ୍ଖଳା ଏବଂ ସମୟର ଭାବନା ମଧ୍ୟ ବିକଶିତ ହୁଏ।
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ କିପରି ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବେ
ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବାର ପଦ୍ଧତି ବହୁତ ସରଳ।
– ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପୂର୍ବରୁ ଶୀଘ୍ର ଉଠି ସ୍ନାନ କରନ୍ତୁ
– ସଫା, ହାଲୁକା ରଙ୍ଗର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧନ୍ତୁ
– ଏକ ତମ୍ବା ପାତ୍ର ନିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ଏହାକୁ ପରିଷ୍କାର ପାଣିରେ ଭରନ୍ତୁ
– ପାଣିରେ ଲାଲ ଫୁଲ ଏବଂ ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ ଦାନା ରଖନ୍ତୁ
– ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ମୁହଁ କରି ଧୀରେ ଧୀରେ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ
– ଏହି ସମୟରେ “ଓମ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟାୟ ନମଃ” ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରନ୍ତୁ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଆପଣଙ୍କ ମନକୁ ଶାନ୍ତ ରଖନ୍ତୁ ଏବଂ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ଜଡ଼ତାକୁ ଏଡାନ୍ତୁ।
