ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ… ଏହି ନାମ ଶୁଣିଲେ ମନରେ ଭକ୍ତି, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା ଏବଂ ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିର ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷର ପୁରୁଣା ପରମ୍ପରା ମନେ ପଡ଼େ । ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କେବଳ ଜଣେ ଭଗବାନ ନୁହନ୍ତି । ତାଙ୍କ ଜୀବନ, ଲୀଳା, ଚିନ୍ତାଧାରା ଏବଂ ଉପଦେଶ ଭାରତୀୟ ସମାଜ ଓ ଦର୍ଶନ ଉପରେ ବହୁତ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଛି ।
ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଅନେକ ଲୀଳା କରିଥିଲେ । ମଥୁରାର ଗଳିଠାରୁ ବୃନ୍ଦାବନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପର୍ବତଠାରୁ ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଥିବା ଦ୍ୱାରକା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏବଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଠାରୁ ଗୁଜରାଟର ପ୍ରଭାସ ଅଞ୍ଚଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନେକ ସ୍ଥାନ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସ୍ମୃତି ଓ ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ସହିତ ଜଡ଼ିତ । ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ସହ ଜଡ଼ିତ କାହାଣୀ ଅନେକ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିଆସିଛି । କେତେକ ସ୍ଥାନକୁ ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ । ଆଉ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ହୋଇଥିବା ପୁରାତତ୍ତ୍ୱ ଖୋଜରୁ ପୁରୁଣା ସଭ୍ୟତା ଓ ଲୋକବସତି ବିଷୟରେ ନୂଆ ସୂଚନା ମିଳିଛି । ତେବେ ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ କିଛି ପ୍ରମୁଖ ସ୍ଥାନ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ସହ ଜଡ଼ିତ ବିଶ୍ୱାସ ବିଷୟରେ ।
ଦ୍ୱାରକା: ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ରହସ୍ୟମୟ ନଗରୀ:
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ ସବୁଠାରୁ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରୁ ଦ୍ୱାରକା ଅନ୍ୟତମ । ଗୁଜରାଟର ସୌରାଷ୍ଟ୍ର ଅଞ୍ଚଳର ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଦ୍ୱାରକା ଅବସ୍ଥିତ । ଧାର୍ମିକ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ନଗରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି । ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ମଥୁରା ଛାଡ଼ିବା ପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଦ୍ୱାରକା ନଗରୀ ତିଆରି କରିଥିଲେ । ଦ୍ୱାରକା ବିଷୟରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣ ସହିତ ମହାଭାରତ, ହରିବଂଶ ପୁରାଣ, ବିଷ୍ଣୁ ପୁରାଣ ଏବଂ ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣ ଭଳି ପୁରୁଣା ଧାର୍ମିକ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ମିଳେ । ଧାର୍ମିକ କାହାଣୀ ଅନୁସାରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଜୀବନର ଏକ ବଡ଼ ସମୟ ଦ୍ୱାରକାରେ କାଟିଥିଲେ ଏବଂ ଏଠାରୁ ଯାଦବ ବଂଶର ରାଜ୍ୟ ଚଳାଉଥିଲେ ।
ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପର୍ବତ: ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପର୍ବତ ଉଠାଇଥିଲେ:
ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲୀଳା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପର୍ବତ ଉଠାଇବାର କାହାଣୀ ଅନ୍ୟତମ । ମଥୁରାଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୨୬ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପର୍ବତ ଅଛି । ଭକ୍ତମାନେ ଏହାକୁ ‘ଗିରିରାଜ ମହାରାଜ’ ଭାବେ ପୂଜା କରନ୍ତି । ଧାର୍ମିକ ଗ୍ରନ୍ଥର କାହାଣୀ ଅନୁସାରେ, ବ୍ରଜର ଲୋକମାନେ ବର୍ଷାର ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ ପୂଜା ଓ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ । ଆଜି ମଧ୍ୟ ଦେଶ ଓ ବିଦେଶରୁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପର୍ବତର ପରିକ୍ରମା କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି । ଭକ୍ତମାନେ ଏହି ପର୍ବତକୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ମାନନ୍ତି ।
ନିଧିବନ: ରାସଲୀଳା ସହ ଜଡ଼ିତ ବିଶ୍ୱାସ:
ବୃନ୍ଦାବନର ନିଧିବନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ ରହସ୍ୟମୟ ଧାର୍ମିକ ସ୍ଥାନ। ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ହେଉଛି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଆଜି ମଧ୍ୟ ରାତି ସମୟରେ ରାଧାରାଣୀଙ୍କ ସହ ଏଠାରେ ରାସଲୀଳା କରନ୍ତି । ବ୍ରଜର ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରାରେ ନିଧିବନର ବହୁତ ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି । ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ସନ୍ଧ୍ୟା ଆରତି ପରେ ନିଧିବନକୁ ଖାଲି କରିଦିଆଯାଏ । ରାତିରେ ଏଠାରେ କାହାକୁ ରହିବାକୁ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ । ନିଧିବନ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପବିତ୍ର ଓ ରହସ୍ୟମୟ ସ୍ଥାନ ।
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର: ଯେଉଁଠି ଅର୍ଜୁନ ଗୀତାର ଜ୍ଞାନ ପାଇଥିଲେ:
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜୀବନର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଘଟଣା ମଧ୍ୟରୁ ମହାଭାରତ ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଭଗବଦ୍ଗୀତାର ଉପଦେଶ ଅନ୍ୟତମ । ହରିୟାଣାର କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ମହାଭାରତ ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ
ଦିଆଯାଇଥିବା ଗୀତା ଉପଦେଶ ସହିତ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି । କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରର ଜ୍ୟୋତିସରକୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ଗୀତା ଉପଦେଶର ସ୍ଥାନ ବୋଲି ମାନାଯାଏ । ଏଠାକୁ ଦେଶ ଓ ବିଦେଶରୁ ଅନେକ ଭକ୍ତ ଆସନ୍ତି ।
ପ୍ରଭାସ ଅଞ୍ଚଳ: ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶେଷ ସମୟ:
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୃଥିବୀର ଶେଷ ସମୟ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଧାର୍ମିକ ଗ୍ରନ୍ଥରେ କଥା ମିଳେ । ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ଯାଦବ ବଂଶର ଶେଷ ପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପୃଥିବୀର ଲୀଳା ଶେଷ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ । ଧାର୍ମିକ କାହାଣୀ ଅନୁସାରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏକ ଜଙ୍ଗଲରେ ପିପଳ ଗଛ ତଳେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିଲେ । ସେହି ସମୟରେ ଜରା ନାମକ ଜଣେ ଶିକାରୀ ତାଙ୍କ ପାଦକୁ ହରିଣ ଭାବି ତୀର ମାରିଥିଲେ । ପରେ ନିଜର ଭୁଲ ଜାଣି ଶିକାରୀ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଥିଲେ । ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ, ଏହା ପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପୃଥିବୀରେ ନିଜର ଲୀଳା ଶେଷ କରି ନିଜ ଧାମକୁ ଚାଲିଯାଇଥିଲେ ।
ଗୁଜରାଟର ପ୍ରଭାସ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ବେରାଭାଲ ନିକଟରେ ଥିବା ଦେହୋତ୍ସର୍ଗ ତୀର୍ଥକୁ ଏହି ଘଟଣା ସହ ଜଡ଼ିତ ବୋଲି ମାନାଯାଏ । ଏହି ସ୍ଥାନ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁତ ପବିତ୍ର । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦେହତ୍ୟାଗ ସହ ଜଡ଼ିତ ଧାର୍ମିକ ସ୍ମୃତି ଦେଖିବା ପାଇଁ ଅନେକ ଭକ୍ତ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତି ।
ମଥୁରା ଓ ବୃନ୍ଦାବନ: ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାଲ୍ୟ ଲୀଳାର ଭୂମି:
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ କାହାଣୀ ମଥୁରା ବିନା ଅଧୁରା । ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ମଥୁରାରେ ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବଙ୍କ ଘରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ । ଏହା ପରେ ତାଙ୍କୁ ଗୋକୁଳକୁ ନିଆଯାଇଥିଲା । ସେଠାରେ ଯଶୋଦା ମାଆ ଏବଂ ନନ୍ଦ ବାବା ତାଙ୍କୁ ପାଳିଥିଲେ । ଗୋକୁଳ, ବୃନ୍ଦାବନ ଏବଂ ବରସାନା ସହିତ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାଲ୍ୟ ଲୀଳା, ଗାଈ ଚରାଇବା, ମାଖନ ଚୋରି ଏବଂ ରାସଲୀଳାର ଅନେକ କାହାଣୀ ଜଡ଼ିତ ଅଛି । ଆଜି ମଧ୍ୟ ବ୍ରଜ ଅଞ୍ଚଳର ସମଗ୍ର ସଂସ୍କୃତି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ରଙ୍ଗିତ ହୋଇଥିବା ଦେଖାଯାଏ । ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ, ହୋଲି, ରାଧାଷ୍ଟମୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପର୍ବ ସମୟରେ ଏଠାର ପରିବେଶ ବହୁତ ସୁନ୍ଦର ହୋଇଯାଏ । ଏହି ସମୟରେ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରୁ ଭକ୍ତମାନେ ଏଠାକୁ ଆସି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ।
