ଅର୍ଶ ସମସ୍ୟା ଏକ ସାଧାରଣ କଥା, କିନ୍ତୁ ସବୁ ପ୍ରକାରର ଅର୍ଶ ଏକାଭଳି ହୋଇ ନଥାଏ। ତେବେ ଜାଣନ୍ତୁ ଅର୍ଶର ପ୍ରକାର, ଲକ୍ଷଣ ଓ କେତେବେଳେ ଅଧିକ ରକ୍ତସ୍ରାବ ଗୁରୁତର ବିପଦର କାରଣ ପାଲଟିଥାଏ।
ଅର୍ଶ ବା ପାଇଲ୍ସ ଏକ ସାଧାରଣ ସମସ୍ୟା, ଯେଉଁଥିରେ ମଳଦ୍ୱାର କିମ୍ବା ମଳାଶୟ ଆଖପାଖର ନିର୍ଗତ ଶିରାଗୁଡ଼ିକରେ ଫୁଲା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ। କୋଷ୍ଠକାଠିନ୍ୟ ଏବଂ ମଳତ୍ୟାଗ ସମୟରେ ଅଧିକ ଜୋର ଦେବା, ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ଟୟଲେଟରେ ବସି ରହିବା ଓ କମ୍ ଫାଇବରଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଏହାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ଅଟେ। ଅର୍ଶ ହେଲେ ଯନ୍ତ୍ରଣା, କଲୁରୀ, ଜଳାପୋଡ଼ା ଏବଂ ମଳ ସହିତ ରକ୍ତ ଆସିବା ଭଳି ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଇଥାଏ। ସାଧାରଣତଃ ଅର୍ଶକୁ ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରକାରରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥାଏ – ପ୍ରଥମେ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅର୍ଶ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟରେ ବାହ୍ୟ ଅର୍ଶ। ଉଭୟର ଲକ୍ଷଣ ଏବଂ ସମସ୍ୟା ଅଲଗା ଅଲଗା ହୋଇଥାଏ।
ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅର୍ଶ ମଳାଶୟ ଭିତରର ଶିରାଗୁଡ଼ିକରେ ହୋଇଥାଏ। ଆରମ୍ଭରେ ଏଥିରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା କମ୍ କିମ୍ବା ଆଦୌ ନଥାଏ, କିନ୍ତୁ ମଳତ୍ୟାଗ ସମୟରେ ତାଜା ଲାଲ ରକ୍ତ ଦେଖାଯାଇପାରେ। ଅନେକ ସମୟରେ ଅର୍ଶର ଶିରାଗୁଡ଼ିକ ଏତେ ବଢ଼ିଯାଏ ଯେ ସେଗୁଡ଼ିକ ମଳଦ୍ୱାର ବାହାରକୁ ଆସିବାକୁ ଲାଗେ। ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅର୍ଶକୁ ଏହାର ଗମ୍ଭୀରତା ଆଧାରରେ ଚାରୋଟି ଗ୍ରେଡ୍ରେ ମଧ୍ୟ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଗ୍ରେଡ୍ରେ ଶିରାଗୁଡ଼ିକ ଭିତରେ ହିଁ ରହିଥାଏ, ଯେତେବେଳେ କି ପରବର୍ତ୍ତୀ ଗ୍ରେଡ୍ଗୁଡ଼ିକରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ବାହାରକୁ ବାହାରିଆସେ।
ବାହ୍ୟ ଅର୍ଶ ମଳଦ୍ୱାର ବାହାର ପାଖର ଶିରାଗୁଡ଼ିକରେ ଫୁଲା ହେବା କାରଣରୁ ହୋଇଥାଏ। ଏଥିରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା, କଲୁରୀ ଏବଂ ଫୁଲା ଅଧିକ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥାଏ। କିଛି ମାମଲାରେ ଶିରା ଭିତରେ ରକ୍ତ ଜମାଟ ବାନ୍ଧିଯାଇଥାଏ, ଯାହାକୁ ଥ୍ରୋମ୍ବସ୍ଡ ହେମୋରଏଡ୍ କୁହାଯାଏ। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ହଠାତ୍ ପ୍ରବଳ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ମଳଦ୍ୱାର ପାଖରେ ଗଣ୍ଠି ଭଳି ଅନୁଭୂତ ହେବାକୁ ଲାଗେ। ଯଦିଓ ଏହା ସାଧାରଣତଃ ଜୀବନପ୍ରତି ବିପଦଜନକ ନୁହେଁ, ତଥାପି ପ୍ରବଳ ଯନ୍ତ୍ରଣା କିମ୍ବା ହଠାତ୍ ହୋଇଥିବା ଫୁଲାରେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ନିକଟରେ ପରୀକ୍ଷା କରାଇବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ଅଟେ।
ସାଧାରଣ ଅର୍ଶ ସାଧାରଣତଃ ଜୀବନହାନୀ ଘଟାଉଥିବା ରୋଗ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଦୀର୍ଘ ଦିନଧରି ଅଣଦେଖା କରିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ବିଶେଷକରି ଯଦି କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ କିମ୍ବା ଅଧିକ ପରିମାଣରେ ରକ୍ତ ବାହାରୁଥାଏ, ତେବେ ଶରୀରରେ ରକ୍ତର ଅଭାବ ଅର୍ଥାତ୍ ଆନିମିଆ ହୋଇପାରେ। ସେହିପରି ପ୍ରତିଥର ମଳ ସହିତ ରକ୍ତ ଆସିବାର କାରଣ କେବଳ ଅର୍ଶ ହିଁ ହୋଇଥାଏ, ତାହା ନୁହେଁ। ଫିସର, ଅନ୍ତନଳୀର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୋଗ ଏବଂ କିଛି ମାମଲାରେ କ୍ୟାନସର୍ ମଧ୍ୟ ରକ୍ତସ୍ରାବର କାରଣ ହୋଇପାରେ। ତେଣୁ ବାରମ୍ବାର ରକ୍ତ ଆସିଲେ କେବଳ ଅର୍ଶ ବୋଲି ଭାବି ନିଜଆଡୁ ଚିକିତ୍ସା କରିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ଯଦି ମଳଦ୍ୱାରରୁ କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ କିମ୍ବା ଅଧିକ ପରିମାଣରେ ରକ୍ତ ବାହାରୁଥାଏ, ମୁଣ୍ଡ ବୁଲାଇବା କିମ୍ବା ଦୁର୍ବଳତା ଅନୁଭୂତ ହେଉଥାଏ, ବେହୋସ୍ ହେଲାଭଳି ଲାଗୁଥାଏ, ପ୍ରବଳ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେଉଥାଏ କିମ୍ବା କଳା ମଳ ଆସୁଥାଏ, ତେବେ ତୁରନ୍ତ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ନେବା ଉଚିତ୍। ସେହିପରି ଯଦି ଅନେକ ଦିନରୁ କୋଷ୍ଠକାଠିନ୍ୟ, ଯନ୍ତ୍ରଣା, କିମ୍ବା ମଳ ସହିତ ରକ୍ତ ଆସିବା ସମସ୍ୟା ଲାଗିରହିଥାଏ ତେବେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପାଖରେ ପରୀକ୍ଷା କରାଇବା ଭଲ। ଅର୍ଶରୁ ବର୍ତ୍ତିବା ପାଇଁ କୋଷ୍ଠକାଠିନ୍ୟକୁ ରୋକିବା ସବୁଠାରୁ ଜରୁରୀ ଅଟେ। ଖାଦ୍ୟରେ ଫାଇବରଯୁକ୍ତ ଜିନିଷ ଯେପରିକି ଫଳ, ପନିପରିବା, ଶସ୍ୟ ଓ ଡାଲି ସାମିଲ କରନ୍ତୁ। ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପାଣି ପିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ମଳତ୍ୟାଗ ସମୟରେ ଅଧିକ ଜୋର ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।
