ଜୀବନରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ସୁଖ, ସମ୍ମାନ ଏବଂ ସଫଳତା ଚାହାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଅନେକ ସମୟରେ ଆମର ନିଜ ଭୁଲ କିମ୍ବା ପରିସ୍ଥିତି ହିଁ ଆମ ପାଇଁ ସମସ୍ୟାର କାରଣ ହୋଇଥାଏ । ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଚାଣକ୍ୟ ତାଙ୍କ ନୀତିରେ ମଣିଷର ଜୀବନ ସହ ଜଡ଼ିତ ଏଭଳି ଅନେକ କଥା କହିଛନ୍ତି, ଯାହା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଆମ ଜୀବନରେ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ମନେହୁଏ। ଚାଣକ୍ୟ କହିଛନ୍ତି, ଏଭଳି କିଛି ପରିସ୍ଥିତି ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ମଣିଷର ଜୀବନ କଷ୍ଟକର ହୋଇପାରେ । ସେ ବିଶେଷ ଭାବେ ୩ଟି ପରିସ୍ଥିତିକୁ କଷ୍ଟର କାରଣ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି । ଚାଣକ୍ୟ ନୀତି କେବଳ ଧନ ରୋଜଗାର କିମ୍ବା ସଫଳତା ପାଇବା ବିଷୟରେ କହେ ନାହିଁ। ମଣିଷ ନିଜର କେଉଁ ଦୁର୍ବଳତା ଏବଂ ପରିସ୍ଥିତିରୁ ସାବଧାନ ରହିବା ଦରକାର, ସେ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଚାଣକ୍ୟ ନୀତିରେ କୁହାଯାଇଛି। ଚାଣକ୍ୟଙ୍କ ଅନୁସାରେ ସଠିକ୍ ଜ୍ଞାନ, ସଂଯମ ଏବଂ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତା ମଣିଷକୁ ଜୀବନର ଅନେକ ସମସ୍ୟାରୁ ରକ୍ଷା କରିପାରେ ।
ଚାଣକ୍ୟ ନୀତିର ଶ୍ଳୋକ:
ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଚାଣକ୍ୟ ଏହି ୩ଟି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଏକ ଶ୍ଳୋକ ମାଧ୍ୟମରେ ବୁଝାଇଛନ୍ତି-
“କଷ୍ଟଂ ଚ ଖଲୁ ମୂର୍ଖତ୍ୱଂ କଷ୍ଟଂ ଚ ଖଲୁ ଯୌବନମ୍।
କଷ୍ଟାତ୍ କଷ୍ଟତରଂ ଚୈବ ପରଗେହେ ନିବାସନମ୍॥”
ଏହି ଶ୍ଳୋକର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ମୂର୍ଖତା ଅର୍ଥାତ୍ ଅଜ୍ଞାନତା କଷ୍ଟଦାୟକ। ଯୁବାବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟର କାରଣ ହୋଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ଘରେ ରହିବା ଏହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ କଷ୍ଟଦାୟକ ହୋଇପାରେ । ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି, ଚାଣକ୍ୟ କାହିଁକି ଏହି ୩ଟି ପରିସ୍ଥିତିକୁ କଷ୍ଟ ସହ ଯୋଡ଼ିଛନ୍ତି ଏବଂ ଆଜିର ସମୟରେ ଏଥିରୁ ଆମେ କ’ଣ ଶିଖିପାରିବା?
୧. ଅଜ୍ଞାନତା ମଣିଷ ପାଇଁ ସମସ୍ୟା ହୋଇପାରେ:
ଚାଣକ୍ୟ ପ୍ରଥମେ ମୂର୍ଖତ୍ୱ ଅର୍ଥାତ୍ ଅଜ୍ଞାନତାକୁ କଷ୍ଟର କାରଣ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ମୂର୍ଖତାର ଅର୍ଥ କେବଳ କମ୍ ପାଠ ପଢ଼ିଥିବା ନୁହେଁ। ଜୀବନରେ ଠିକ୍ ଏବଂ ଭୁଲ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ବୁଝି ନପାରିବା, ବିନା ସୂଚନାରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ଏବଂ ନିଜ ଭୁଲରୁ ଶିଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା ନକରିବା ମଧ୍ୟ ଅଜ୍ଞାନତା ଭିତରେ ଆସେ। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଖରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ବୁଝିବାର ଶକ୍ତି ନଥାଏ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଠିକ୍ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା କଷ୍ଟକର ହୋଇପାରେ। ସେ ସହଜରେ ଅନ୍ୟ କାହାର କଥାରେ ପଡ଼ିଯାଇପାରନ୍ତି କିମ୍ବା ତରବରିଆ ଭାବେ ଏଭଳି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇପାରନ୍ତି, ଯାହାର କ୍ଷତି ତାଙ୍କୁ ପରେ ସହିବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ। ଆଜିର ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶିକ୍ଷା ବହୁତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ପାଠପଢ଼ା, ଚାକିରି, ବ୍ୟବସାୟ, ସମ୍ପର୍କ କିମ୍ବା ଟଙ୍କା ସହ ଜଡ଼ିତ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ବିନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂଚନାରେ ପଦକ୍ଷେପ ନେଲେ ସମସ୍ୟା ବଢ଼ିପାରେ। ତେଣୁ ମଣିଷ ସବୁବେଳେ ନୂଆ କଥା ଶିଖିବା, ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବା ଏବଂ ନିଜ ଭୁଲରୁ ଶିକ୍ଷା ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ।
୨. ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ନିଜ ଉତ୍ସାହ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଜରୁରୀ:
ଚାଣକ୍ୟ ଯୌବନ ଅର୍ଥାତ୍ ଯୁବାବସ୍ଥାକୁ ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟର କାରଣ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ ଏହି କଥା ଟିକେ ଅଜବ ଲାଗିପାରେ, କାରଣ ଯୁବାବସ୍ଥାକୁ ଶକ୍ତି, ଉତ୍ସାହ ଏବଂ ସୁଯୋଗର ସମୟ ବୋଲି ଧରାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଚାଣକ୍ୟଙ୍କ କଥାର ଅର୍ଥ ଏହି ବୟସରେ ଥିବା ଅତ୍ୟଧିକ ଉତ୍ସାହ ଏବଂ ଅଭିଜ୍ଞତାର ଅଭାବ ସହ ଜଡ଼ିତ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ। ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ମଣିଷ ନୂଆ କିଛି କରିବାକୁ ଅଧିକ ଚାହେଁ ଏବଂ ବିପଦ ନେବାକୁ ମଧ୍ୟ ସାହସ କରେ। ଯଦି ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ସଠିକ୍ ଦିଗରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ତେବେ ଏହି ଉତ୍ସାହ ହିଁ ସଫଳତାର ବଡ଼ କାରଣ ହୋଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ରାଗ, ତରବରିଆ ନିଷ୍ପତ୍ତି, ଭାବନାରେ ପଡ଼ି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ଏବଂ ପରିଣାମ ବିଷୟରେ ନଭାବି ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତି ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ। ତେଣୁ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ସଂଯମ ଏବଂ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ବହୁତ ଜରୁରୀ। କ୍ୟାରିୟର ହେଉ କି ବ୍ୟବସାୟ, ବନ୍ଧୁତା ହେଉ କି ସମ୍ପର୍କ, କୌଣସି ବଡ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ପୂର୍ବରୁ ଏହାର ଭଲ ଏବଂ ଖରାପ ପରିଣାମ ବିଷୟରେ ଭାବିବା ଉଚିତ। ନିଜର ଶକ୍ତିକୁ ପାଠପଢ଼ା, କ୍ୟାରିୟର, ନୂଆ କୌଶଳ ଶିଖିବା ଏବଂ ଭଲ କାମରେ ବ୍ୟବହାର କଲେ ଏହା ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ଲାଭଦାୟକ ହୋଇପାରେ।
୩. ଅନ୍ୟର ଘରେ ରହିବା ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ କଷ୍ଟଦାୟକ:
ଚାଣକ୍ୟ ତୃତୀୟ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ତୁଳନାରେ ଅଧିକ କଷ୍ଟଦାୟକ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି। ଶ୍ଳୋକରେ କୁହାଯାଇଛି- “କଷ୍ଟାତ୍ କଷ୍ଟତରଂ ଚୈବ ପରଗେହେ ନିବାସନମ୍”, ଅର୍ଥାତ୍ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ଘରେ ରହିବା ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ କଷ୍ଟଦାୟକ ହୋଇପାରେ। ଏହା ପଛରେ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତା ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନତାର ଭାବନାକୁ ବୁଝାଯାଇପାରେ। ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଅନ୍ୟ କାହାର ଘରେ ରହନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଅନେକ ସମୟରେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଜୀବନ ବଞ୍ଚିବାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱାଧୀନତା ମିଳେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କୁ ଘରର ଅନ୍ୟ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ସୁବିଧା, ନିୟମ ଏବଂ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ରହିଲେ ବ୍ୟକ୍ତି ମାନସିକ ଚାପ କିମ୍ବା ଅସହଜତା ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତି। ତେବେ ଚାଣକ୍ୟଙ୍କ ଏହି କଥା ତାଙ୍କ ସମୟର ସାମାଜିକ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଦେଖି କୁହାଯାଇଥିଲା। ଆଜିର ସମୟରେ ଏହାକୁ ଆତ୍ମନିର୍ଭର ହେବାର ଏକ ବଡ଼ ଶିକ୍ଷା ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇପାରେ ।
