ଇସ୍ଲାମାବାଦ: ଇରାନ ଏବଂ ରୁଷିଆ ସହିତ ଭାରତ ନିଜର ସମ୍ପର୍କ ବଜାୟ ରଖିଥିବାବେଳେ ଏହି ଦେଶଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ଆମେରିକା ସହ ସମ୍ପର୍କ ବଜାୟ ରଖିଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏହି ସନ୍ତୁଳନ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ହେବ। ପାକିସ୍ତାନର ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ବିଶେଷଜ୍ଞ ଶାଜିଆ ଅନୱାର ଖେମା କହିଛନ୍ତି।
ପାକିସ୍ତାନୀ ଖବରକାଗଜ ଏକ୍ସପ୍ରେସ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନରେ ଲେଖାଯାଇଥିବା ଲେଖାରେ ଶାଜିଆ ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ନୀତି ବିଷୟରେ କହିଛନ୍ତି। ଶାଜିଆ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ରୁଷିଆ ଏବଂ ଇରାନ ଭଳି ଦେଶରୁ ତୈଳ କିଣି ଆମେରିକା ତଥା ୟୁରୋପୀୟ ଦେଶଗୁଡିକର ପ୍ରତିବନ୍ଧକକୁ ଭାରତ ଅଣଦେଖା କରିଛି।
ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ଅସନ୍ତୋଷ କରିଛି। ସେମାନେ ଏସିଆ-ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରରେ ଭାରତକୁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସହଯୋଗୀ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରୁଛନ୍ତି। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଭାରତ ଦୁଇ ବିରୋଧୀ ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତି ସହିତ ସମ୍ପର୍କରେ ଭାରସାମ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ କି ବୋଲି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି। ଏଥି ସହିତ ଶାଜିଆ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶ ଏବଂ ଚୀନ୍ ସହ ପାକିସ୍ତାନର ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ସହ ତିକ୍ତତା ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି।
ପ୍ରାଗର ଚାର୍ଲ୍ସ ୟୁନିଭରସିଟିର ସେମିଓଟିକ୍ସ ଏବଂ ଯୋଗାଯୋଗ ଦର୍ଶନର ପିଏଚଡି କରିଥିବା ଶାଜିଆ ଅନୱାର କହିଛନ୍ତି, ୟୁକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭରୁ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶମାନେ ରୁଷିଆ ଏବଂ ଇରାନରୁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ନ କିଣିବାକୁ ଭାରତ ଉପରେ ଚାପ ପକାଉଛନ୍ତି। ଭାରତ ଏହାକୁ ଅଣଦେଖା କରିଆସୁଛି।
ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶ ଏହାକୁ ଏସିଆ-ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରରେ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନକାରୀ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରୁଥିବା ଯୋଗୁ ଭାରତ ଏହାର ଫାଇଦା ନେଇଛି। ଭାରତ କେବଳ ରୁଷିଆରୁ ନୁହେଁ ଇରାନରୁ ମଧ୍ୟ ତୈଳ କିଣୁଛି, ଯାହା ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶର ଶତ୍ରୁ ଅଟେ। ଆମେରିକା ଏବଂ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶମାନେ ଭାରତକୁ ଏକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସହଯୋଗୀ ଭାବରେ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଭାରତକୁ ଲାଭ ଦେଉଛନ୍ତି। ତେବେ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଗଣମାଧ୍ୟମ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତ ଏକ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ଭାଗିଦାରୀ କି ବୋଲି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଉଛି।
କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି ଆଜିର ପୋଲାରାଇଜଡ୍ ଭୌଗୋଳିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରେ ଏହା କାମ କରିବ କି? ପାଶ୍ଚାତ୍ୟର ପ୍ରତିବନ୍ଧକକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରୁଥିବାବେଳେ ଜଣେ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟର ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ଅଂଶୀଦାର ହୋଇ ରହିପାରିବ କି? ମୁଁ ଭାବୁଛି ସେପରି କୌଣସି ଉପାୟ ବାକି ନାହିଁ। ଶେଷରେ ଭାରତକୁ ଏକ ପକ୍ଷ ବାଛିବାକୁ ପଡିବ। ଭାରତୀୟ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଜୟଶଙ୍କର ନିରପେକ୍ଷତା ବିଷୟରେ କହିପାରନ୍ତି କିନ୍ତୁ ମୂଳ ବାସ୍ତବତା ଅଲଗା।
ଶାଜିଆ କହିଛନ୍ତି, ପାକିସ୍ତାନ ସର୍ବଦା ପାଶ୍ଚାତ୍ୟକୁ ଆବଶ୍ୟକତା ଆଧାରରେ ସମର୍ଥନ କରିଆସୁଛି, କିନ୍ତୁ ନିଜକୁ ଚୀନ୍ର ଘନିଷ୍ଠ ବନ୍ଧୁ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କହୁଛି। ଏହାର ପରିଣାମ ହେଲା ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ପାକିସ୍ତାନ ଅଜାଣତରେ ଆଶ୍ରାଫ ଘାନି, ତାଲିବାନ ଏବଂ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତ ଚୁକ୍ତି କରି ବିଶ୍ୱାସଘାତକତା କରିଥିଲା।
ତାଲିବାନ କାବୁଲକୁ ଦଖଲ କରିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଆମେରିକା ଇରାନ ଏବଂ ଚୀନ୍ ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପାକିସ୍ତାନ ଉପରେ ଚାପ ପକାଇବା ପାଇଁ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ତାଲିବାନକୁ ଅର୍ଥ ପ୍ରଦାନ ଜାରି ରଖିଥିଲା। ଭାରତ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କିଛି ପ୍ରତାରଣା ହୋଇପାରେ।
ଶାଜିଆଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଚୀନ୍ ପାଇଁ କ୍ଷତିକାରକ ଯେକୌଣସି ଭୌଗୋଳିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ପାକିସ୍ତାନ ସର୍ବଦା ଖୋଲାଖୋଲି ଭାବେ ବିରୋଧ କରିଆସୁଛି। ଚୀନ୍କୁ ରୋକିବାରେ ପାକିସ୍ତାନ କୌଣସି ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ କି ଭାରତ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶ ଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଛି ଯେ, ଚୀନ୍କୁ ବିରୋଧ କରି ଏସିଆ-ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରରେ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ସ୍ୱାର୍ଥ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ଭାରତ ଏକ ରଣନୀତିକ ଭାଗିଦାରୀ ହୋଇଛି।
ତଥାପି, ଭାରତ ପାରସ୍ପରିକ ଦାୟିତ୍ବ ଢାଞ୍ଚାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ନାହିଁ। ଭାରତୀୟ-ଆମେରିକୀୟ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଆଶଲି ଟେଲିସ୍ କୁହନ୍ତି ଯେ, ଚୀନ୍ ସହିତ ଆମେରିକାର କୌଣସି ବିବାଦରେ ଭାରତ କଦାପି ଜଡିତ ହେବ ନାହିଁ।
ଶାଜିଆ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ୧୯୮୦ ଦଶକର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତ ପୂର୍ବ ସୋଭିଏତ୍ ୟୁନିଅନର ଅନ୍ୟତମ ନିକଟତମ ସହଯୋଗୀ ଥିଲା। ସେତେବେଳେ ସୋଭିଏତ୍ ନେତୃତ୍ୱ ସହିତ ଚୀନ୍ର ଖରାପ ସମ୍ପର୍କ ଥିଲା। ଗତ ୪୦ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଅନେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଛି।
ଉପମହାଦେଶ ଇତିହାସରେ ରୁଷିଆ-ଭାରତ ଏବଂ ପାକିସ୍ଥାନ-ଚୀନ୍ର ଗଭୀର ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି। ଚୀନ୍ ଏବଂ ରୁଷିଆ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କର ଉନ୍ନତିରେ ବହୁତ କିଛି ବଦଳିଛି। ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟ ଏହା ଉପରେ ନଜର ରଖିଛନ୍ତି ଏବଂ ଆଗାମୀ ସମୟ ଭାରତ ପାଇଁ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ ବୋଲି ସେ କହିଛନ୍ତି।
