ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ନର୍ମଦା ନଦୀ କୂଳରେ ଥିବା ଓଁକାରେଶ୍ବର ଧାମ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ୧୨ଟି ଜ୍ୟୋର୍ତିଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ । ପ୍ରତିଦିନ ଏଠାକୁ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତରୁ ହଜାର ହଜାର ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ମହାଦେବଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଁ ଆସିଥାନ୍ତି । ମନ୍ଦିରରେ ଘଣ୍ଟଘଣ୍ଟାର ଶବ୍ଦ, ଭକ୍ତଙ୍କ ହର ହର ମହାଦେବ ଧ୍ୱନି ଏବଂ ନର୍ମଦା ନଦୀର ମନୋରମ ପରିବେଶ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଆହୁରି ଆକର୍ଷଣୀୟ କରିଥାଏ । ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସର ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳ ଓଁକାରେଶ୍ୱରକୁ ଦେଶର ପ୍ରମୁଖ ତୀର୍ଥସ୍ଥଳ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ତେବେ ଆସନ୍ତୁ ଓଁକାରେଶ୍ୱର ଧାମର ବିଶେଷ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଏବଂ ଏହା ସହିତ ଜଡିତ ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ।
ଓଁକାରେଶ୍ବରର ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ହେଉଛି ମନ୍ଦାହାତା ଦ୍ବୀପ । ଯାହାକୁ ଉପରୁ ଦେଖିଲେ ଦ୍ବୀପର ଆକୃତି “ଓଁ” ଭଳି ଦେଖାଯାଏ ବୋଲି ବିଶ୍ବାସ ରହିଛି । ଯାହା ଏହି ଧାର୍ମିକ ସ୍ଥାନର ଗୁରୁତ୍ବକୁ ଆହୁରି ବଢାଇଦେଇଥାଏ । ପୌରାଣିକ କଥା ଅନୁସାରେ ରାଜା ମନ୍ଦାହାତା ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି କଠୋର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମହାଦେବ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଇଥିଲେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏହି ଧାର୍ମିକ ମାନ୍ୟତା ଅନୁସାରେ ଏହି ଧାମର ନାମ ଓଁକାରେଶ୍ବର ନାମରେ ପରିଚିତ ।
ଓଁକାରେଶ୍ବରଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଜଡିତ । ସେ ତାଙ୍କର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଏଠାରେ ସମୟ ବିତାଇଥିଲେ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି । ଅଦ୍ୱୈତ ବେଦାନ୍ତ ପରମ୍ପରାରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି କାରଣରୁ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ, ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିରେ ଆଗ୍ରହୀ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଏଠାକୁ ଆସିଥାନ୍ତି। ମନ୍ଦିର ପରିସର ଏବଂ ନର୍ମଦା ନଦୀର ଶାନ୍ତ ପରିବେଶ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଏବଂ ଶାନ୍ତିର ଭାବନା ପ୍ରଦାନ କରେ ।
ଏତିକି ନୁହେଁ ଓଁକାରେଶ୍ବରଙ୍କ ଦର୍ଶନ ସହିତ ମମଲେଶ୍ବର ମହାଦେବଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ମମଲେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ନର୍ମଦା ନଦୀର ଅନ୍ୟ କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହାକୁ ଅମଲେଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ଓଁକାରେଶ୍ବରକୁ ଆସୁଥିବା ଭକ୍ତମାନେ ମମଲେଶ୍ୱର ମହାଦେବଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟ କରିଥାଆନ୍ତି । ଅନେକ ଭକ୍ତ ଏହା ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ଉଭୟ ମନ୍ଦିରକୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଓମକାରେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି କାରଣରୁ, ଭକ୍ତମାନେ ନର୍ମଦା ନଦୀର ଉଭୟ କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଶିବ ମନ୍ଦିରଗୁଡିକୁ ଆସି ଦର୍ଶନ କରି ଭଗବାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇଥାଆନ୍ତି ।
ଅନ୍ୟପଟେ ଓଁକାରେଶ୍ୱର ଏବଂ ମାମଲେଶ୍ୱର ଧାମ ସେମାନଙ୍କର ଧାର୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ସହିତ ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା । ନର୍ମଦା ନଦୀର ଘାଟ, ପୂଜା କରୁଥିବା ଭକ୍ତ ଏବଂ ମନ୍ଦିରରେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ଏଠାରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ । ପ୍ରତିବର୍ଷ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ଭକ୍ତ ଏଠାକୁ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଏବଂ ମାନସିକ ଶାନ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ଆସିଥାନ୍ତି ।
