ନବରାତ୍ରି ସମୟରେ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ପୂଜା ସହ କନ୍ୟା ପୂଜନର ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି । ଏହାକୁ କଞ୍ଜକ ପୂଜା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ଏହି ପରମ୍ପରାରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଝିଅମାନଙ୍କୁ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ପୂଜା କରାଯାଏ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଯାଇଥାଏ । ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, କନ୍ୟା ପୂଜନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିବା ସହ ଘରେ ସୁଖ, ଶାନ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଆସିଥାଏ ।
ସାଧାରଣତଃ ନବରାତ୍ରିର ଅଷ୍ଟମୀ କିମ୍ବା ନବମୀ ତିଥିରେ କନ୍ୟା ପୂଜନ କରାଯାଏ । ଏହି ଦିନ ଛୋଟ ଝିଅମାନଙ୍କୁ ଘରକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରି ସେମାନଙ୍କର ପୂଜା କରାଯିବା ସହ ହାଲୱା, ପୁରୀ ଓ କଳା ଚଣା ଭୋଗ ଦିଆଯାଏ । ଯଦି ଆପଣ ମଧ୍ୟ ଏଥର କନ୍ୟା ପୂଜନ କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଛନ୍ତି, ତେବେ ଏହା ସହ ଜଡ଼ିତ କିଛି ପାରମ୍ପରିକ ନିୟମ ଜାଣି ରଖନ୍ତୁ ।
କନ୍ୟା ପୂଜନ ସମୟରେ ମନେ ରଖନ୍ତୁ ଏହି ୮ଟି ନିୟମ
୧. ନଅ ଜଣ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତୁ:
ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ, କନ୍ୟା ପୂଜନ ପାଇଁ ନଅ ଜଣ ଝିଅଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଶୁଭ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ସେମାନଙ୍କୁ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ନଅଟି ସ୍ୱରୂପର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ । ଯଦି ନଅ ଜଣ କନ୍ୟା ମିଳନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ତିନି, ପାଞ୍ଚ କିମ୍ବା ସାତ ଜଣ ଝିଅଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରାଇପାରିବେ ।
୨. ଜଣେ ଛୋଟ ପୁଅକୁ ମଧ୍ୟ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତୁ:
କନ୍ୟା ପୂଜନରେ ଜଣେ ଛୋଟ ପୁଅକୁ ସାମିଲ କରିବାର ମଧ୍ୟ ପରମ୍ପରା ରହିଛି । ତାଙ୍କୁ ବଟୁକ ଭୈରବ କିମ୍ବା ଲଙ୍ଗୁରା ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହ ଜଣେ ବାଳକଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଶୁଭ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ ।
୩. ପାଦ ଧୋଇ ସମ୍ମାନର ସହ ସ୍ୱାଗତ କରନ୍ତୁ:
କନ୍ୟାମାନେ ଘରକୁ ଆସିବା ପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଦର ଓ ସମ୍ମାନର ସହ ସ୍ୱାଗତ କରନ୍ତୁ । ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ, ସେମାନଙ୍କ ପାଦକୁ ସଫା ପାଣିରେ ଧୋଇ ଏକ ସଫା କପଡ଼ାରେ ପୋଛି ଦିଆଯାଏ । ଏହାପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସଫା ଆସନରେ ବସାଇ ପୂଜା କରାଯାଏ ।
୪. ତିଳକ ଲଗାଇ ପୂଜା କରନ୍ତୁ:
କନ୍ୟାମାନଙ୍କ କପାଳରେ କୁଙ୍କୁମ କିମ୍ବା ସିନ୍ଦୂରର ତିଳକ ଲଗାନ୍ତୁ । ଏହାପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅକ୍ଷତ ଓ ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ । ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଦରେ ଆଳତି ଲଗାଇ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଓଢ଼ଣୀ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଥାଏ । ପୂଜା ଶେଷରେ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଆରତୀ କରନ୍ତୁ ।
୫. ପରିଷ୍କାର ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ଓ ଖାଦ୍ୟର ଗୁଣବତ୍ତା ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ:
କନ୍ୟା ପୂଜନ ପୂର୍ବରୁ ପୂଜା ସ୍ଥାନକୁ ଭଲ ଭାବେ ସଫା କରନ୍ତୁ । ଝିଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ପରିବେଶରେ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ । ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରାରେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭୋଜନର ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି । ତେଣୁ ଏହି ଭୋଜନରେ ସାଧାରଣତଃ ପିଆଜ ଓ ରସୁଣ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ନାହିଁ ।
୬. ଭୋଜନରେ ରଖନ୍ତୁ ହାଲୱା, ପୁରୀ ଓ କଳା ଚଣା:
କନ୍ୟା ପୂଜନରେ ହାଲୱା, ପୁରୀ ଓ କଳା ଚଣାକୁ ପାରମ୍ପରିକ ଭୋଗ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଖିରି କିମ୍ବା ଆଳୁ ତରକାରୀ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିପାରିବେ । ଭୋଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ସମୟରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଓ ଖାଦ୍ୟର ଗୁଣବତ୍ତାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଅନ୍ତୁ ।
୭. ପ୍ରଥମେ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଭୋଗ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ:
କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ ପରିବେଷଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟକୁ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ନିକଟରେ ଭୋଗ ଭାବେ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ । ଏହାପରେ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସମ୍ମାନର ସହ ଭୋଜନ ପରିବେଷଣ କରନ୍ତୁ । ଏହାକୁ କନ୍ୟା ପୂଜନର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରୀତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ ।
୮. ଭୋଜନ ପରେ ଦକ୍ଷିଣା ଓ ଉପହାର ଦିଅନ୍ତୁ:
କନ୍ୟାମାନେ ଭୋଜନ କରିସାରିବା ପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଦକ୍ଷିଣା, ଫଳ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଉପହାର ଦିଅନ୍ତୁ । ଶେଷରେ ସେମାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ ଆଦର ଓ ସମ୍ମାନର ସହ ବିଦାୟ ଦିଅନ୍ତୁ ।
କନ୍ୟା ପୂଜନ ହେଉଛି ଶ୍ରଦ୍ଧା, ସମ୍ମାନ ଓ ଭକ୍ତିର ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ରୀତି । ତେଣୁ ପୂଜା ସମୟରେ ଧାର୍ମିକ ବିଧି ସହ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ସୁବିଧା, ସମ୍ମତି ଓ ସମ୍ମାନ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଉଚିତ ।
