ଧାର୍ମିକ ମାନ୍ୟତା ଅନୁସାରେ କଳସ ପବିତ୍ରତା, ସୁଖ-ସମୃଦ୍ଧି, ମଙ୍ଗଳ ଏବଂ ସକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତିର ପ୍ରତୀକ। କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି କି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟର ଆରମ୍ଭ କଳସ ସ୍ଥାପନାରୁ ହିଁ କାହିଁକି କରାଯାଏ ଏବଂ ଏହା ପଛରେ କେଉଁ କେଉଁ ଧାର୍ମିକ ମାନ୍ୟତା ରହିଛି? ଆସନ୍ତୁ, ଏହି ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଜାଣିବା।
କଳସରେ ତ୍ରିଦେବ ବାସ କରନ୍ତି : ଧାର୍ମିକ ମାନ୍ୟତା ଅନୁସାରେ କଳସରେ ତ୍ରିଦେବଙ୍କ ବାସ ରହିଥାଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। କୁହାଯାଏ ଯେ, କଳସର ଉପର ଭାଗରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ଭଗବାନ ଶିବ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ତଳ ଭାଗରେ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବାସ ରହିଥାଏ। ସେଥିପାଇଁ କଳସକୁ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାରର ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ମନାଯାଏ।
ଏହାଛଡ଼ା ଏପରି ମାନ୍ୟତା ମଧ୍ୟ ରହିଛି ଯେ, କଳସରେ ଭରାଯାଇଥିବା ଜଳ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ନଦୀର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ। ତେଣୁ ପୂଜା ସମୟରେ କଳସରେ ଗଙ୍ଗାଜଳ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ଜଳ ମିଶାଇବାର ପରମ୍ପରା ପ୍ରଚଳିତ ରହିଛି।
ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଥମେ କାହିଁକି କରାଯାଏ କଳସ ସ୍ଥାପନା : ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, କୌଣସି ବି ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ କଳସ ସ୍ଥାପନା କରିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ପରିବେଶକୁ ପବିତ୍ର ଓ ସକାରାତ୍ମକ କରିବା। ଏପରି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ଯେ, ଏହାଦ୍ୱାରା ଘର ଓ ପୂଜା ସ୍ଥଳରେ ଶୁଭ ଶକ୍ତିର ସଞ୍ଚାର ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ନକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତି ଦୂର ହୁଏ।
ଧାର୍ମିକ ମାନ୍ୟତା ଅନୁସାରେ, କଳସ ସ୍ଥାପନା ପରେ ହିଁ ଦେବୀ-ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଧିବଦ୍ଧ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସେଥିପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମଙ୍ଗଳିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ କଳସ ସ୍ଥାପନାକୁ ପ୍ରଥମ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
କଳସର ଆକୃତିର ଅର୍ଥ କ’ଣ : ଧାର୍ମିକ ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକରେ କଳସର ଆକୃତିକୁ ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। କଳସର ଗୋଲାକାର ଆକୃତି ପୃଥିବୀ ଏବଂ ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ପ୍ରତୀକ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ସେହିପରି କଳସ ଭିତରେ ଭରାଯାଇଥିବା ଜଳ ଜୀବନ, ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧିର ପ୍ରତୀକ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।
କଳସ ଉପରେ ରଖାଯାଉଥିବା ଆମ୍ବ ପତ୍ର ଏବଂ ନଡ଼ିଆକୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଭତା, ଉନ୍ନତି ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣତାର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ମନାଯାଏ। ସେଥିପାଇଁ ପୂଜା-ପାଠରେ ଏହି ଦୁଇଟିର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓ ବିଶେଷ ସ୍ଥାନ ରହିଛି।
କଳସ ସ୍ଥାପନା କଲେ କେଉଁ ସବୁ ଲାଭ ମିଳେ : ଧାର୍ମିକ ମାନ୍ୟତା ଅନୁସାରେ, ବିଧିବିଧାନ ଅନୁଯାୟୀ କଳସ ସ୍ଥାପନା କଲେ ଘରେ ସୁଖ, ଶାନ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ବାସ ହୋଇଥାଏ। ଏହାଦ୍ୱାରା ପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରେମ ଓ ସୌହାର୍ଦ୍ଦ ବଜାୟ ରହିବା ସହ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆସୁଥିବା ବାଧା ଦୂର ହୁଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।
ଏହା ସହିତ କଳସର ଉପସ୍ଥିତି ପୂଜାର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ବଢ଼ାଇଥାଏ ଏବଂ ଦେବୀ-ଦେବତାଙ୍କ କୃପା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ବୋଲି ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି। ସେଥିପାଇଁ ନବରାତ୍ରୀ, ଗୃହ ପ୍ରବେଶ, ବିବାହ, ସତ୍ୟନାରାୟଣ ପୂଜା, ଯଜ୍ଞ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧାର୍ମିକ ଆୟୋଜନରେ କଳସ ସ୍ଥାପନାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
କଳସ ସ୍ଥାପନା ସମୟରେ କେଉଁ କେଉଁ କଥା ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେବେ : କଳସ ସ୍ଥାପନା ପାଇଁ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଏକ ସଫା ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଚୟନ କରନ୍ତୁ। କଳସରେ ପରିଷ୍କାର ଜଳ ଭରନ୍ତୁ ଏବଂ ସମ୍ଭବ ହେଲେ ସେଥିରେ କିଛି ବୁନ୍ଦା ଗଙ୍ଗାଜଳ ମିଶାନ୍ତୁ। ଏହାପରେ କଳସ ଉପରେ ଆମ୍ବ ପତ୍ର ରଖି ତାହା ଉପରେ ନଡ଼ିଆ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ।
ପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ବିଧିବିଧାନ ଅନୁଯାୟୀ କଳସର ପୂଜା କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଦେବୀ-ଦେବତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତୁ। ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ଏଭଳି ଭାବେ କଳସ ସ୍ଥାପନା କଲେ ପୂଜା ଶୁଭ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ହୋଇଥାଏ।
ଧାର୍ମିକ ମାନ୍ୟତା କ’ଣ କହେ : ଧାର୍ମିକ ମାନ୍ୟତା ଅନୁସାରେ, କଳସ କେବଳ ଏକ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ଶୁଭତା, ସୃଷ୍ଟି, ସମୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିର ପ୍ରତୀକ। ସେଥିପାଇଁ ସନାତନ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟର ଆରମ୍ଭ କଳସ ସ୍ଥାପନାରୁ କରାଯାଏ।
ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, କଳସ ସ୍ଥାପନା ଦ୍ୱାରା ଘରକୁ ସକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତିର ପ୍ରବେଶ ହୋଇଥାଏ, ପରିବାରରେ ସୁଖ-ଶାନ୍ତି ବଜାୟ ରହେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳତାର ସହ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ବୋଲି ମାନ୍ୟତା ରହିଛି।
