ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ପର୍ବ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ । ଏହି ପର୍ବକୁ ସମସ୍ତେ ଉତ୍ସାହର ସହିତ ପାଳନ କରିଥାନ୍ତି । ସଂକ୍ରାନ୍ତି ହେଉଛି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ସଂକ୍ରମଣ ବା ଗୋଟିଏ ରାଶିରୁ ଅନ୍ୟ ରାଶିକୁ ଚଳନ କରିବାର ଦିନ । ସୂର୍ଯ୍ୟ ମକର ରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ ଏହା ପାଳନ କରାଯାଏ । ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳ ଅପେକ୍ଷା ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ଏହା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପର୍ବ । ଦକ୍ଷିଣରେ ଏହାକୁ ପୋଙ୍ଗଲ ବୋଲି କହନ୍ତି । ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ଲୋକମାନେ ପବିତ୍ର ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଦାନ କରନ୍ତି । ଏହି ପର୍ବ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ । ତେଣୁ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିଥାଏ ବୋଲି ବିଶ୍ବାସ ରହିଛି । ଏହି ଦିନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କଲେ ଉତ୍ତମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିଥାଏ । ତେବେ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ଦାନର ରହିଛି ଖାସ୍ ମହତ୍ତ୍ବ । ଏହି ଦିନ ଚାଉଳ ଏବଂ ଖିଚୁଡି ଦାନ କରିବା ଶୁଭ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
କହି ରଖୁଛୁ ଚଳିତ ବର୍ଷ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ଷଠିଲା ଏକାଦଶୀର ସଂଯୋଗ ମୋଟ ୨୦ ବର୍ଷ ପରେ ଘଟୁଛି । ଜ୍ୟୋତିଷଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ଏହି ବର୍ଷ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ଚାଉଳ, ଶସ୍ୟ କିମ୍ବା ଖିଚୁଡି ଦାନ କରନ୍ତୁ । ତେବେ ଏହି ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟତୀତ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ଆଉ କଣ ଦାନ କଲେ ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିବ ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ।
ଚଳିତ ବର୍ଷ ଜାନୁଆରୀ ୧୪ ତାରିଖରେ ଭଗବାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶନି ଦେବଙ୍କ ରାଶି ମକର ରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ । ମାଘ ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀ ତିଥି ଜାନୁଆରୀ ୧୩ ତାରିଖ ଅପରାହ୍ନ ୩:୧୭ରେ ଆରମ୍ଭ ହେବ । ଏହି ତିଥି ଜାନୁଆରୀ ୧୪ ତାରିଖ ସନ୍ଧ୍ୟା ୫:୫୨ରେ ଶେଷ ହେବ । ତେଣୁ ଜାନୁଆରୀ ୧୪ ତାରିଖ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ମଧ୍ୟ ଷଠିଲା ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କରାଯିବ ।
ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ଚାଉଳ ଏବଂ ଖିଚୁଡି ବଦଳରେ, ଆପଣ ଗୁଡ଼, ରାଶି, ରାଶି ଲଡୁ, ପନିପରିବା, ଶୀତ ପୋଷାକ ଏବଂ କର୍ପୂର ଭଳି ଜିନିଷ ଦାନ କରିପାରିବେ। ଏହି ଦିନ ଗୁଡ଼ ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କ ରାଶିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ । ଏହି ଦିନ ରାଶି ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି । ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଏହି ଦିନ ରାଶି ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟ ମିଳିଥାଏ । ପନିପରିବା ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ ।
ଓଡ଼ିଆ ପ୍ରବାଦ ଅନୁଯାୟୀ ‘ମକରଠାରୁ ଦିନ ବକ୍ର ହୁଏ’, ଅର୍ଥାତ ଏହି ଦିନଠାରୁ ଦିନ କ୍ରମଶଃ ବଡ଼ ହୁଏ । ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ତେଜ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦିନଠାରୁ ପ୍ରଖର ହୁଏ । ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଠାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଉତ୍ତରାୟଣ ଗତି ହେଉଥିବାରୁ ଆଲୋକ ଏବଂ ଜୀବନର ଉତ୍ସ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ହିନ୍ଦୁମାନେ ଏହିଦିନ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି ।
