ମା ତାରିଣୀ ଓ ମା ମଙ୍ଗଳା ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକମାନଙ୍କ ଆସ୍ଥା ଓ ଭକ୍ତିର ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଦେବୀ ରୂପ । ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅନେକ ଲୋକକଥା ଓ ପୌରାଣିକ କାହାଣୀ ପ୍ରଚଳିତ ଅଛି । ଓଡ଼ିଶାର ମା ତାରିଣୀ ପୀଠ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥସ୍ଥଳ । କୁହାଯାଏ ଯେ ଅନେକ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଜଣେ ବ୍ୟବସାୟୀ ସମୁଦ୍ର ପଥରେ ବାଣିଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ସେ ମା ତାରିଣୀଙ୍କର ବଡ଼ ଭକ୍ତ ଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯାତ୍ରା ପୂର୍ବରୁ ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଉଥିଲେ ।
ଥରେ ସେ ଦୂରଦେଶକୁ ବ୍ୟବସାୟ କରିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଫେରିବା ବେଳେ ସମୁଦ୍ରରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଝଡ଼ ଆସିଲା । ଆକାଶ କଳା ମେଘରେ ଢାଙ୍କି ହୋଇଗଲା, ସମୁଦ୍ରର ଢେଉ ଉଚ୍ଚ ହୋଇ ଜାହାଜକୁ ଡୁବାଇ ଦେବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା । ନାବିକମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ନିଜ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇବାର ଆଶା ଛାଡ଼ିଦେଲେ ।
ସେହି ସମୟରେ ବ୍ୟବସାୟୀ ହୃଦୟରୁ ମା ତାରିଣୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ । ସେ କହିଲେ, ହେ ମା ଯଦି ଆପଣ ଆମକୁ ଏହି ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା କରିବେ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ନାମରେ ବଡ଼ ପୂଜାର ଆୟୋଜନ କରିବି । ଭକ୍ତଙ୍କ ଆକୁଳ ପ୍ରାର୍ଥନା ଶୁଣି ମା ତାରିଣୀ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଏକ ଦିବ୍ୟ ଆଲୋକ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଗଲା ଏବଂ କିଛି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଝଡ଼ ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା । ଜାହାଜ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବରେ କୂଳରେ ପହଞ୍ଚିଗଲା ।
ବ୍ୟବସାୟୀ ମାଙ୍କ କୃପାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ । କିନ୍ତୁ ଘରକୁ ଫେରିବା ପରେ ସେ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଭୁଲିଗଲେ । କିଛି ଦିନ ପରେ ତାଙ୍କ ବ୍ୟବସାୟରେ କ୍ଷତି ହେବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ସେ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ କାହିଁକି ଏମିତି ହେଉଛି । ଏକ ରାତିରେ ମା ତାରିଣୀ ତାଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଆସି କହିଲେ, ତୁମେ ମୋ ପାଖରେ ଯେଉଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲ, ତାହା ପାଳନ କରିନାହଁ।
ସକାଳେ ଉଠି ବ୍ୟବସାୟୀ ନିଜ ଭୁଲ ବୁଝିପାରିଲେ । ସେ ତୁରନ୍ତ ମାଙ୍କ ପୀଠକୁ ଯାଇ ବିଶେଷ ପୂଜା କଲେ ଏବଂ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କଲେ । ଏହାପରେ ତାଙ୍କ ଜୀବନରେ ପୁଣି ସୁଖ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଫେରିଆସିଲା । ଏହି କାହାଣୀରୁ ଶିକ୍ଷା ମିଳେ ଯେ ଭକ୍ତି, ବିଶ୍ୱାସ ଓ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠା ମଣିଷ ଜୀବନରେ ବହୁତ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ମା ତାରିଣୀ ନିଜ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ସଦା ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ । ଏହି କାରଣରୁ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତ ମା ତାରିଣୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଘଟଗାଁକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଲାଭ କରନ୍ତି ।
ମା ତାରିଣୀ ପୀଠ ଓଡ଼ିଶାର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶକ୍ତିପୀଠମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ । କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲାର ଘଟଗାଁଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ପବିତ୍ର ପୀଠକୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଲକ୍ଷାଧିକ ଭକ୍ତ ମା’ଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆସନ୍ତି । ଲୋକବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ ମା ତାରିଣୀ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ବିପଦ ଦୂର କରନ୍ତି ଏବଂ ମନୋକାମନା ପୂରଣ କରନ୍ତି । ଭକ୍ତମାନେ ମା’ଙ୍କୁ ନଡ଼ିଆ, ଚୁନରୀ, ସିନ୍ଦୂର ଓ ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରି ଆଶୀର୍ବାଦ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି । ବିଶେଷକରି ମଙ୍ଗଳବାର ଓ ଶନିବାର ଦିନ ମନ୍ଦିରରେ ଅଧିକ ଭିଡ଼ ହୋଇଥାଏ ।
