ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ନାମ ଶୁଣିଲେ ଆମ ମନକୁ ମନେପଡ଼େ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ କଥା । ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷକୁ ଏକ ପବିତ୍ର ମାଳା ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ । କିନ୍ତୁ ଆପଣ କେବେ ଭାବିଛନ୍ତି କି, ରୁଦ୍ରାକ୍ଷର ଉତ୍ପତ୍ତି କିପରି ହୋଇଥିଲା?
ପୌରାଣିକ କଥା ଅନୁସାରେ, ରୁଦ୍ରାକ୍ଷର ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ୱୟଂ ମହାଦେବଙ୍କ ଲୁହରୁ ହୋଇଥିଲା । କୁହାଯାଏ । ଥରେ ଭଗବାନ ଶିବ ସମସ୍ତ ଜୀବଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଗଭୀର ଧ୍ୟାନରେ ବସିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଏତେ ଗଭୀର ଥିଲା ଯେ, ସେ ନିଜ ଚାରିପାଖର ଦୁନିଆଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଲଗା ହୋଇଯାଇଥିଲେ । ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଯେତେବେଳେ ମହାଦେବ ନିଜ ଆଖି ଖୋଲିଲେ, ତାଙ୍କ ଆଖିରୁ କିଛି ଲୁହର ବିନ୍ଦୁ ମାଟି ଉପରେ ପଡ଼ିଥିଲା । ସେହି ପବିତ୍ର ଲୁହର ବିନ୍ଦୁ ଯେଉଁଠାରେ ପଡ଼ିଥିଲା, ସେଠାରୁ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଗଛ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା ବୋଲି ବିଶ୍ବାସ କରାଯାଏ । ପରେ ଏହି ଗଛର ଫଳ ଶୁଖିଗଲେ ତାହାର ମଞ୍ଜିକୁ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ନାମରେ ପରିଚିତ କରାଗଲା ।
‘ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ’ ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦରୁ ଉତ୍ପତ୍ତି ।‘ରୁଦ୍ର’ ଅର୍ଥାତ୍ ଭଗବାନ ଶିବ ଏବଂ ‘ଅକ୍ଷ’ ଅର୍ଥାତ୍ ଆଖି । ଅର୍ଥାତ୍, ରୁଦ୍ରାକ୍ଷକୁ ‘ଶିବଙ୍କ ଆଖି’ ବା ‘ଶିବଙ୍କ ଲୁହ’ ସହିତ ତୁଳନା କରାଯାଏ ।
ପୌରାଣିକ ବିଶ୍ୱାସରେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷକୁ ଧାରଣ କରିବା ଦ୍ବାରା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶାନ୍ତି ଓ ଏକାଗ୍ରତା ଆସିଥାଏ । ବିଶେଷକରି ଏକମୁଖୀ, ପଞ୍ଚମୁଖୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୁଖୀ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ବିଷୟରେ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରାରେ ବିଭିନ୍ନ ମତ ରହିଛି।
ତେବେ ମନେ ରଖିବା ଦରକାର, ରୁଦ୍ରାକ୍ଷର ଉତ୍ପତ୍ତି ସମ୍ପର୍କିତ ଏହି କାହାଣୀ ପୌରାଣିକ ବିଶ୍ୱାସ ଉପରେ ଆଧାରିତ । ବାସ୍ତବରେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ହେଉଛି ଏକ ଗଛର ଫଳର ମଞ୍ଜି । ଯାହାକୁ ଭାରତୀୟ ଧାର୍ମିକ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରମ୍ପରାରେ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଆସିଅଛି ।
