ଦୁଇ ଦିନ ହେଲା ବଦ୍ରିନାଥ ମନ୍ଦିରର ଦ୍ବାର ଖୋଲାଯାଇ ସାରିଛି । ଯାହାଦ୍ବାରା ଚାରି ଧାମର ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଛି । ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରୁ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ସ୍ଥିତ ବଦ୍ରିନାଥଧାମକୁ ଗୋଟିଏ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଏହି ଚାରି ଧାମ ଯାତ୍ରାର ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ବ ରହିଛି । ଏହା ଧାର୍ମିକ ଗୁରୁତ୍ବ ସହିତ ଅନେକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପରମ୍ପରା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏପରି ଏକ ପରମ୍ପରା ହେଉଛି ପୂଜା ସମୟରେ ଶଙ୍ଖ ନ ବଜାଇବାର ପ୍ରଥା । ଏଠାରେ କାହିଁକି ଶଙ୍ଖ ବଜାଯାଏ ନାହିଁ ବୋଲି ଏହି ପରମ୍ପରା ପ୍ରାୟତଃ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଏ । ଯଦିଓ ଶଙ୍ଖକୁ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅତି ପ୍ରିୟ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ ତଥାପି ଏହା ମନ୍ଦିରରେ ନିଷେଧ । ତେବେ ଆସନ୍ତୁ ଏହା ପଛରେ ଲୁଚି ରହିଥିବା କାହାଣୀ ସମ୍ପର୍କରେ ଜାଣିବା ।
କୁହାଯାଏ ଯେ ଏହି ସ୍ଥାନଟି ଭଗବାନଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ ଥିଲା । ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ । ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଶାନ୍ତି ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ଏଠାରେ ଶଙ୍ଖ ବଜାଯାଏ ନାହିଁ ବୋଲି ବିଶ୍ବାସ କରାଯାଏ । ଅନ୍ୟ ଏକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବାବେଳେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଗୋଟିଏ ରାକ୍ଷସକୁ ବଧ କରିଥିଲେ । ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ବିଜୟ ପରେ ଶଙ୍ଖର ଧ୍ବନି ଉଚ୍ଚାରିତ ହୋଇଥାଏ । କିନ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଧ୍ୟାନକୁ ବିଚଳିତ ନକରିବାକୁ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଶଙ୍ଖ ବଜାନ୍ତି ନାହିଁ । ସେବେ ପରଠାରୁ ଏହି ପରମ୍ପରା ପାଳନ ହୋଇ ଆସୁଅଛି ।
ଯଦି ଅନ୍ୟ ଏକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ସମ୍ପର୍କରେ କହିବା ତେବେ ଗୋଟିଏ ରାକ୍ଷସ ଶଙ୍ଖ ଭିତରେ ଲୁଚି ରହିଥିଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଯଦି ଶଙ୍ଖକୁ ଫୁଙ୍କି ଦିଆଯିବ ତେବେ ସେ ବାହାରକୁ ଆସି ଲୋକଙ୍କୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇବ ବୋଲି ମାନ୍ୟତା ରହିଛି । ତେଣୁ ଶଙ୍ଖ ନ ଫୁଙ୍କିବାର ପରମ୍ପରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।
ଅନ୍ୟପଟେ ହିନ୍ଦୁ ପରମ୍ପରାରେ ‘ନାଗ’ କେବଳ ସାପ ନୁହେଁ । ବରଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ହିମାଳୟ ଚାରିପାଖ ହେଉଛି ନାଗମାନଙ୍କ ସ୍ଥାନ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ବାସ କରାଯାଏ । ଶଙ୍ଖର ଶବ୍ଦ ବହୁତ ତୀବ୍ର ଏବଂ କମ୍ପନଶୀଳ। ଏହି କମ୍ପନ ଆଖପାଖର ପରିବେଶରେ ବ୍ୟାପିଯାଏ । ଫଳରେ ନାଗମାନଙ୍କୁ ବିଚଳିତ କରିଦେଇଥାଏ । ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଲୋକମାନେ ପ୍ରକୃତିର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉପାଦାନକୁ ଜୀବନ୍ତ ଏବଂ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ବୋଲି ବିବେଚନା କରୁଥିଲେ। ଯଦି ସର୍ପମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି । ତେବେ ଏହାକୁ କେବଳ ଗୋଟିଏ ପ୍ରାଣୀର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉନଥିଲା ବରଂ ହଠାତ୍ ପାଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଭୂସ୍ଖଳନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରି ସାମଗ୍ରିକ ପ୍ରାକୃତିକ ସନ୍ତୁଳନରେ ବ୍ୟାଘାତର ଏକ ସଙ୍କେତ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ତେଣୁ ସତର୍କତା ସ୍ୱରୂପ, ଲୋକମାନେ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଶଙ୍ଖ ନ ଫୁଙ୍କିବାର ପରମ୍ପରା ପାଳନ କରିଥିଲେ। କେତେକ ଏହାର ବୈଜ୍ଞାନିକ କାରଣ ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି।
